સારી કંપની અને વાતાવરણ આપણી વિચારવાની વૃત્તિ અને કંઈક કરવા માટેના સંકલ્પને સુધારે છે – દરેક ઉંમરના સ્તરે સારા વાતાવરણ અને કંપનીમાં રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે
હજારો વર્ષ જૂની ભારતીય સંસ્કૃતિ વિશે એવું કહેવામાં આવે છે કે સૃષ્ટિમાં માનવ સ્વરૂપની ઓળખ અહીંથી કરવામાં આવી હતી, જે વાંદરાઓથી માનવ સ્વરૂપમાં વિકસિત થઈ અને બૌદ્ધિક ક્ષમતાઓ વિકસતી રહી, જેની ભવ્યતા આપણે વર્તમાનમાં જોઈ શકીએ છીએ. સ્તરે માનવ સ્વરૂપ વિશ્વને ક્યાંથી ક્યાં અને કઈ ડિજિટલ સ્થિતિમાં લઈ ગયું છે તે જોઈને, તેણે એક વાસ્તવિક માનવીય રોબોટ બનાવ્યો છે જે સંપૂર્ણપણે માનવ કાર્યો કરવા સક્ષમ છે,જે માનવ બૌદ્ધિક ક્ષમતાનો પુરાવો છે. પરંતુ જો આપણે આ ટેકનિકલ ટેક્નોલોજીથી દૂર જઈને બ્રહ્માંડના સર્જકમાં ટેકનિકલ સ્તરે ગુણો અને વ્યક્તિત્વ વિકસાવવા પર ધ્યાન આપીએ તો દરેક માનવી પોતાના સ્તરે એક અનોખો ઈતિહાસ રચી શકે છે, જેની મદદથી આપણે ટેકનિકલ સ્તરે એક અનોખો ઈતિહાસ રચી શકીએ છીએ. દુનિયાને ક્યાંથી લઈ જઈ શકે છે. આપણે અહીં માનવીય ગુણોના વિકાસની વાત કરી રહ્યા છીએ, ત્યારે સૌથી મહત્વની ગુણવત્તા એ માનવ વ્યક્તિત્વ અને તેની કંપની છે, કારણ કે વ્યક્તિ જે વ્યક્તિની કંપનીમાં છે તેના પગલે ચાલે છે,તે કોઈ ફરક પડતો નથી કે તેનો જન્મ ક્યાં થયો છે, શું થયો છે. કંડીશન, પરંતુ આપણે કઈ કંપનીમાં રહીએ છીએ, આપણે કોની સાથે બેસીને વાત કરીએ છીએ, લોકોના વાતાવરણમાં આપણે કેવી રીતે જીવીએ છીએ, આ આપણી વિચારસરણી અને વિચારવાની વૃત્તિ બનાવે છે, જે આપણા જીવનને બનાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે, તેથી આપણે સારા વાતાવરણમાં રહેવાની ટિપ્સ ખોટા વાતાવરણમાં ન પડો એ વાત પર ભાર મૂકવો પડશે કે જો દરેક માનવી પોતાની અંદરની અંદરને ઓળખે અને પોતાને તેમાં ઘડે તો તે પોતે જ ઈતિહાસ રચી શકે છે. તેથી, આજે આપણે આ લેખ દ્વારા ચર્ચા કરીશું,સારી કંપની અને પર્યાવરણ આપણી ક્ષમતાઓને સાબિત કરવામાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
મિત્રો, જો આપણે ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ઉછરેલા મનુષ્યોની વાત કરીએ તો હું માનું છું કે સદીઓથી દરેક મનુષ્યની ઈચ્છા રહી છે કે તેના બાળકો એટલી સકારાત્મક રીતે પ્રગતિ કરે કે હું મારા બાળકોના પિતાના નામથી ઓળખાય. તેથી અને તેથી.એકદમ બરાબર! બસ! આ માટે દરેક વ્યક્તિ, પછી તે પુરુષ હોય કે સ્ત્રી, માતા-પિતા, શિક્ષકો, સમાજ, દરેકનું એક જ ધ્યેય હોવું જોઈએ કે તે પોતાના બાળકોના વ્યક્તિત્વને નિખારશે અને તેમને યોગ્ય સંગતમાં રાખવાનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ કારણ કે દરેક બાળક એક કાપેલા પથ્થર જેવું છે જેમાં એક સુંદર મૂર્તિ રચાય છે, જે કલાકારની આંખ જોઈ શકે છે. તે તેને કોતરીને સુંદર પ્રતિમામાં ફેરવી શકે છે. કારણ કે મૂર્તિ પહેલેથી જ પથ્થરમાં હાજર છે, શિલ્પકાર ફક્ત વધારાના પથ્થરને બાજુ પર ખસેડે છે જેમાં મૂર્તિ આવરી લેવામાં આવે છે અને સુંદર મૂર્તિ પ્રગટ થાય છે. માતા-પિતા, શિક્ષકો અને સમાજ બાળકને આ રીતે વર કરે છે અને તેને સુંદર વ્યક્તિત્વ આપે છે. બાળકોમાં સારા વ્યક્તિત્વના નિર્માણ માટે મૂલ્યો અને નિયમો કેળવવા જરૂરી છે. આથી સૌ પ્રથમ આપણે સમજણ, ધૈર્ય, ઉચ્ચ વિચારો, ગુસ્સા પર નિયંત્રણ, સત્ય અને પારદર્શિતા અપનાવીને બાળકોમાં કે આપણી જાતને ઓળખવી જોઈએ જે બાળકને સારા વાતાવરણમાં રાખીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.
મિત્રો,જો આપણે આપણા વ્યક્તિત્વની વાત કરીએ તો દરેક મનુષ્યનું પોતાનું વ્યક્તિત્વ હોય છે.એ જ માણસની ઓળખ છે.લાખો લોકોની ભીડમાં પણ તેઓ તેમના અનોખા વ્યક્તિત્વને કારણે ઓળખાશે.આ તેમની વિશેષતા છે,આ તેમનું વ્યક્તિત્વ છે.એ કુદરતનો નિયમ છે કે એક માનવીનો આકાર બીજા કરતાં અલગ હોય છે, આ જન્મજાત ભિન્નતા માત્ર આકાર પૂરતો મર્યાદિત નથી.તેના સ્વભાવ, મૂલ્યો અને વૃત્તિઓમાં સમાન અસમાનતા છે. આનુવંશિકતા અને પર્યાવરણ વ્યક્તિત્વ વિકાસમાં બે મુખ્ય ઘટકો છે.વારસો વ્યક્તિને જન્મજાત શક્તિઓ પ્રદાન કરે છે.પર્યાવરણ તેને આ શક્તિઓની સિદ્ધિ માટે સગવડો પૂરી પાડે છે.સામાજિક વાતાવરણ બાળકના વ્યક્તિત્વ પર મજબૂત પ્રભાવ ધરાવે છે.જેમ જેમ બાળકનો વિકાસ થાય છે તેમ તેમ તે સમાજ અથવા સમુદાયની શૈલીને આત્મસાત કરે છે જેમાં તે મોટો થાય છે અને તે વ્યક્તિના ગુણો વ્યક્તિત્વ પર ઊંડી છાપ છોડે છે.
મિત્રો, બધા બાળકો જુદા જુદા સંજોગોમાં જીવે છે.અમે તે પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે વલણ ઘડવામાં વિવિધ પાત્રો ધરાવતા માતાપિતા પાસેથી ઘણું શીખીએ છીએ. આપણે આપણા શિક્ષકો કે સહપાઠીઓ પાસેથી પણ શીખીએ છીએ.પરંતુ તેઓ જે જુએ છે અથવા સાંભળે છે તે બધું તેઓ શોષી શકતા નથી.આ બધું એટલું વિરોધાભાસી છે કે તેને સ્વીકારવું શક્ય નથી.તેણે તેનું સેવન કરતા પહેલા પસંદગી કરવી પડશે.કયા ગુણો સ્વીકાર્ય છે અને કયા છોડવા જોઈએ તે વ્યક્તિએ જાતે નક્કી કરવાનું છે.પસંદ કરવાનો આ અધિકાર બાળકને સ્વ-નિર્ણયનો અધિકાર પણ આપે છે.દરેક મનુષ્યની એક જ ઘટના પર અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયા હોય છે.સાથે રહેતા ઘણા યુવકો સમાન પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થાય છે,પરંતુ દરેક યુવક તે પરિસ્થિતિઓને અલગ રીતે જુએ છે અને તેના મનમાં અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ હોય છે.આ પ્રતિક્રિયાઓ આપણને આપણા જીવનના પરિપ્રેક્ષ્યને આકાર આપવામાં મદદ કરે છે, આપણે આપણા પોતાના બોસ છીએ, આપણે આપણું પોતાનું પાત્ર બનાવીએ છીએ.જો આમ ન હોત તો જીવનમાં સંઘર્ષ ન હોત; સંજોગો જ આપણું પાત્ર ઘડે છે અને આપણું જીવન કઠપૂતળીની જેમ બાહ્ય ઘટના ઓનું ગુલામ બની જાય છે.સદનસીબે, એવું નથી. માણસ પોતાનો ગુરુ છે.તે પોતાનું પાત્ર બનાવે છે.ચારિત્ર્ય ઘડતર માટે તેણે સંજોગોને અનુકૂળ કે મજબૂત બનાવવાની જરૂર નથી પરંતુ આત્મનિર્ણયની શક્તિનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર છે.
મિત્રો, જો આપણે વ્યક્તિત્વ વિકાસમાં આપણી પોતાની પહેલ વિશે વાત કરીએ,તો હંમેશા આપણી જાતને કહો! હું કરી શકું છું, તે મારા માટે છે.તેનાથી જીવનમાં આગળ વધવા માટે પ્રોત્સાહન મળે છે.આ ઉપરાંત આત્મસન્માન વધે છે અને વ્યક્તિત્વ પણ સુધરે છે.તમારી અંદર સારો વ્યક્તિત્વ વિકાસ લાવવા માટેનું બીજું મહત્ત્વનું કાર્ય છે તમારું વિશ્વ દૃષ્ટિકોણ બદલવું.અન્ય લોકો શું કહે છે તેને ધ્યાનથી સાંભળો અને તમારા મનની તાકાત પર તમારું સૂચન અથવા જવાબ આપો.તમારા નિર્ણયો જાતે જ પૂર્ણ કરો કારણ કે અન્યના નિર્ણયોને અનુસરવા અથવા પગલાં લેવા એ નિષ્ફળતાનું કારણ છે.આપણા શબ્દો હોય કે આપણા કાર્યો, દરેક જગ્યાએ સકારાત્મક વિચાર હોવો સારા વ્યક્તિત્વ વિકાસ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આપણી વિચારવાની પદ્ધતિ નક્કી કરે છે કે આપણે આપણું કામ કેવી રીતે અને કેટલી હદ સુધી પૂર્ણ કરી શકીશું. સકારાત્મક વિચારોથી આત્મવિશ્વાસ વધે છે અને વ્યક્તિત્વમાં વધારો થાય છે,પરંતુ સકારાત્મક વિચારધારા ધરાવનાર વ્યક્તિ હંમેશા સાચા માર્ગને સાચી નજરે જુએ છે. સારા શ્રોતા બનવું ખૂબ મુશ્કેલ છે પરંતુ વ્યક્તિત્વ વિકાસમાં તે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.જ્યારે પણ કોઈ આપણી સાથે વાત કરે ત્યારે ધ્યાનથી સાંભળો અને તેઓ જે કહે છે તેને સમજો અને તેઓ જે કહે છે તેના પર તમારું સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખો.સંતનો સંગાથ ક્યારેય નિરર્થક સાબિત થતો નથી, સંતના સંગાથે કબીર બને છે, ખીર-સાકર ખાય છે સકટ સાથે જાઓ.
તેથી,જો આપણે ઉપરોક્ત સમગ્ર વર્ણનનો અભ્યાસ કરીએ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે સારી કંપની અને પર્યાવરણ આપણી ક્ષમતાને સાબિત કરવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે કંપની અને પર્યાવરણ આપણી વિચારસરણી અને કંઈક કરવા માટેના સંકલ્પને આકાર આપે છે – દરેક ઉંમરના સ્તરે સારા વાતાવરણ અને કંપનીમાં રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે.
એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર
