આજે, વૈશ્વિક સ્તરે, ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા પછી આપેલા વિવિધ નિવેદનો અને વર્તનથી વિશ્વનો દરેક દેશ આઘાતમાં છે અને વિચારવા મજબૂર છે કે, તેમણે શું કરવું જોઈએ? કારણ કે ટ્રમ્પ તેમના ચૂંટણી વચનો “અમેરિકા પ્રથમ” અને “અમેરિકા મહાન બનાવો” માટે નાણાંના વિવિધ સ્ત્રોતો ગોઠવી રહ્યા છે, તે પણ નવી રીતે, ટેરિફનું દબાણ લાવીને! તેઓ તે દેશોને તેમની શરતો અને માંગણીઓ સ્વીકારવા દબાણ કરી રહ્યા છે. આપણે જોયું છે કે ચીન, કેનેડા અને સમગ્ર યુરોપિયન યુનિયન પર 145% ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો હતો. આપણે બધા દેશો પર ટેરિફ દ્વારા દબાણનો ખેલ જોઈ રહ્યા છીએ. હવે, 1 ઓગસ્ટથી, ભારત પર 25% ટેરિફની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, ત્યારબાદ તેમાં સુધારો કરીને 7 ઓગસ્ટ સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ આજે, મંગળવાર, 5 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ, મોડી સાંજે, તેઓએ કહ્યું કે ભારત રશિયા પાસેથી નાણાકીય ભંડોળના રૂપમાં તેલ લઈને યુક્રેન યુદ્ધમાં પરોક્ષ રીતે રશિયાને મદદ કરી રહ્યું છે. તેણે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવું પડશે. અમેરિકા આગામી 24 કલાકમાં ભારત પર ટેરિફ વધારશે. હું, એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભાવનાઈ, ગોંદિયા, મહારાષ્ટ્ર, માનું છું કે તે દિવસો પૂરા થઈ ગયા છે જ્યારે ભારતના મક્કમ ઇરાદાઓ તેના પર દબાણ લાવીને હચમચી જતા હતા. હવે, ભારત એટલું આગળ વધી ગયું છે કે તે પોતાની ઇચ્છાશક્તિ પર, પોતાની તાકાત પર અને પોતાની શરતો પર, રાષ્ટ્રીય હિતને સર્વોપરી રાખીને કામ કરશે. એટલે કે, મેક ઇન ઇન્ડિયા અને વિઝન 2047 ને ધ્યાનમાં રાખીને રાષ્ટ્રીય હિતમાં રણનીતિ બનાવીને કામ કરવામાં આવશે. તમને જણાવી દઈએ કે ટ્રમ્પ મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન અને અમેરિકન ફર્સ્ટની નીતિનું પાલન કરી રહ્યા છે, જે તેમના ચૂંટણી વચનનો એક ભાગ છે. હવે ભારત અને અમેરિકા બંને પોતાના રાષ્ટ્રને મહાન બનાવવા માંગે છે, જે સારી વાત છે. પરંતુ આ માટે દબાણ નીતિના હથિયારનો ઉપયોગ યોગ્ય ધોરણોની વિરુદ્ધ છે, તેથી આજે આપણે મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતીની મદદથી આ લેખ દ્વારા ચર્ચા કરીશું કે અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો છતાં, રશિયા સીધી કે આડકતરી રીતે ઊર્જા ખરીદી રહ્યું છે, તો ભારત સાથે આવી દરખાસ્ત શા માટે? મિત્રો, જો આપણે ટ્રમ્પની ધમકીને ઊર્જા, રાજકારણ અને દબાણની વ્યૂહાત્મક કડી તરીકે જોઈએ, તો ટ્રમ્પની ધમકી અને અમેરિકાનો વાસ્તવિક વલણ:- ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 31 જુલાઈ અને 5 ઓગસ્ટ 2025 ના રોજ ભારતને બે વાર ધમકી આપી હતી કે જો ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ નહીં કરે, તો અમેરિકા ભારત પર “24 કલાકની અંદર ખૂબ જ મોટા ટેરિફ” લાદશે. તેમણે ભારત પર આરોપ મૂક્યો હતો કે: રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદવું, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊંચા ભાવે વેચવું અને આમ “યુદ્ધને ભંડોળ પૂરું પાડવું”. પરંતુ આ નિવેદનમાં બે મુખ્ય વિરોધાભાસ છે: (1) યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પોતે 2024-25 માં વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ નિકાસકાર બન્યો છે. (2) અમેરિકાએ યુરોપને ઊર્જા પુરવઠા માટે મોટા કરાર કર્યા છે, જે રશિયાને બદલવાના નામે પોતાના માટે નફો કમાઈ રહ્યું છે. અમેરિકાની તેલ નીતિ અને ભારત પર ટેરિફ ધમકી:- ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 31 જુલાઈ અને 4-5 ઓગસ્ટ 2025 ના રોજ પુનરાવર્તન કરીને સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ રશિયા પાસેથી ભારતની તેલ ખરીદીને “યુદ્ધ મશીનને બળતણ” માને છે. રોઇટર્સ અને ઇન્ડિયા ટાઇમ્સ સહિતના અહેવાલો અનુસાર, જાન્યુઆરી-જૂન 2025 માં ભારતના કુલ તેલ વપરાશના લગભગ 36-40% રશિયામાંથી આવ્યા હતા. અમેરિકા અને યુરોપ પોતાના દમ પર કેટલું તેલ ખરીદી રહ્યા છે? યુરોપિયન યુનિયન: યુરોસ્ટેટ ડેટા અનુસાર, 2025 ની શરૂઆતમાં,યુરોપિયન યુનિયન માં પેટ્રોલિયમ તેલની આયાત માર્ચ-2021 ની તુલનામાં મૂલ્યમાં ~56% વધી, વોલ્યુમમાં સહેજ ~+0.3% – જોકે 2022 પછી બંનેમાં અનુક્રમે ઘટાડો થયો. 2024 માં, યુરોપિયન યુનિયન એ યુએસથી લગભગ €76 બિલિયન મૂલ્યના એલએનજી, પેટ્રોલિયમ અને કોલસાની આયાત કરી – કુલ US ઊર્જા નિકાસમાં યુરોપિયન યુનિયન નો હિસ્સો $318 બિલિયન જેટલો છે. 2024 માં યુરોપમાં
એલએનજી ના પુરવઠામાં યુએસનો હિસ્સો ~44% હતો, જ્યારે તેલમાં ~15.4% હતો. અમેરિકા:– 2024 માં યુએસે દરરોજ સરેરાશ 4.1 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ કરી હતી – જે 2023 ના રેકોર્ડને વટાવી ગઈ છે. યુરોપિયન દેશોમાં, સૌથી વધુ કાચા તેલની ડિલિવરી નેધરલેન્ડ્સમાં (લગભગ 8.25 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ) થઈ હતી, ત્યારબાદ જર્મની, યુકે વગેરેનો ક્રમ આવે છે. તે જ વર્ષે ભારતમાં યુએસ ક્રૂડ નિકાસમાં 32% નો વધારો થયો – રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ મેળવવા છતાં, ભારત યુએસ ક્રૂડ ઓઇલને ઘણી જગ્યા આપી રહ્યું છે: લગભગ 55,000 બેરલ પ્રતિ દિવસનો વધારો.
ટ્રમ્પ દ્વારા ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા, ટ્રમ્પે કહ્યું કે આગામી 24 કલાકમાં (5-6 ઓગસ્ટ 2025) ભારત પર આયાત ટેરિફ “ખૂબ જ નોંધપાત્ર” રીતે વધારી શકાય છે, જે વર્તમાન 25 ટકાથી 50 ટકા, 100 ટકા અથવા તેથી વધુ થઈ શકે છે. “રશિયાને મંજૂરી આપતો કાયદો 2025” યુએસ કોંગ્રેસમાં પ્રસ્તાવિત છે, જે રાષ્ટ્રપતિને રશિયન ઊર્જા આયાત કરતા દેશો (ખાસ કરીને ભારત, ચીન) પર 500 ટકા ગૌણ ટેરિફ લાદવાનો અધિકાર આપશે. આ બિલ લિન્ડસે ગ્રેહામ અને રિચાર્ડ બ્લુમેન્થલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું છે અને તેને સમર્થન મળી રહ્યું છે. દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને આર્થિક અસરો આ તણાવ ફક્ત તેલ સંબંધિત નથી – તે ભારત અને અમેરિકા માટે પણ એક મુખ્ય મુદ્દો છે. અમેરિકા બંને વચ્ચેના વેપાર અને વિદેશ નીતિ પર ઊંડી અસર કરી રહ્યું છે, જેમાં કૃષિ અને સંરક્ષણ સંબંધોનો સમાવેશ થાય છે. રેટિંગ એજન્સીઓનો અંદાજ છે કે પારસ્પરિક ટેરિફથી ભારતને વાર્ષિક $7-18 બિલિયનનો ખર્ચ થઈ શકે છે, અને જીડીપી વૃદ્ધિમાં થોડો ઘટાડો (~0.2 ટકા) થઈ શકે છે જ્યારે તેલ અને ઊર્જા ખર્ચમાં $11 બિલિયન સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. પરંતુ ભારતનો નવો ઉદ્યોગસાહસિકતા (સ્ટાર્ટઅપ્સ) અને અંતર્ગત વ્યવસાયિક વિશ્વાસ મજબૂત રહે છે – જે ભવિષ્ય માટે ભારતમાં રોકાણને ખાતરી આપે છે. સંયુક્ત અભિગમ: યુએસ અને ઇયુ – જ્યાં રશિયન ઉર્જા આયાતથી બ્લોકને દૂર કરવાની યોજનાઓ ચાલી રહી છે – મર્યાદિત વર્તુળોમાં ભારત પર કડક રહ્યા છે. આ વિશ્વ રાજકારણમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. ઊર્જા નીતિ: – ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષા માટે વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી તેલ મેળવવું મહત્વપૂર્ણ છે, જોકે યુ.એસ.. ભારતમાંથી નિકાસ વધારવી એ એક તક છે પરંતુ તેઓ રશિયા પાસેથી સસ્તા સ્ત્રોતને તાત્કાલિક બદલી શકતા નથી. રાજકીય સંતુલન: – ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું વલણ, જોકે ચીન, પાકિસ્તાનને પણ થોડી અલગ રીતે જોવામાં આવ્યા હતા – દિલ્હીએ મુશ્કેલ પસંદગી કરવી પડશે: – કાં તો ટ્રમ્પની માંગણીઓ સ્વીકારો અને સંબંધો જાળવી રાખો, અથવા વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા જાળવી રાખીને આર્થિક-રાજકીય વલણ અપનાવો.
તો જો આપણે સમગ્ર ઉપલબ્ધ વિગતોનો અભ્યાસ કરીએ અને તેનું વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે ટ્રમ્પનો ખતરો રાષ્ટ્રીય હિત વિરુદ્ધ સર્વોપરી છે, ઇન્ડિયા ફર્સ્ટ નીતિ, ભારત માટે પડકાર: – અમેરિકા સામે નમો, સંબંધો તોડો નહીં, આદર છોડશો નહીં, અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો છતાં, જો તેઓ સીધી કે આડકતરી રીતે ઊર્જા ખરીદી રહ્યા છે, તો ભારત સાથે આ પ્રકારનું વર્તન કેમ કરવામાં આવી રહ્યું છે?
કિશન સન્મુખદાસ ભાવનાઈ ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9226229318
