સમસ્યા કે ફરિયાદનો યોગ્ય રીતે સમયસર ઉકેલ ન લાવવાના પરિણામો સૌપ્રથમ દિલ્હીમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટીની સંસદ કૂચ દરમિયાન અને પછી રાંચીમાં વિદ્યાર્થી વિધાનસભા કૂચ દરમિયાન જોવા મળ્યા. દિલ્હીની જેમ, રાંચીમાં પોલીસે બળપ્રયોગ કરવો પડ્યો કારણ કે ભીડ પોલીસ બેરિકેડ તોડીને આગળ વધી રહી હતી.
નિઃશંકપણે, રાંચીમાં વિદ્યાર્થીઓના ટોળાની સરખામણી જંતર-મંતર પર સીજેપીના નેતૃત્વ હેઠળના ટોળા સાથે કરી શકાય નહીં, કારણ કે દિલ્હીના ટોળામાં કેટલાક તોફાની તત્વો પણ હતા. તેમ છતાં, એ વાતને અવગણવી ન જોઈએ કે જ્યારે કોઈ જૂથ પ્રતિબંધિત વિસ્તારમાં બળજબરીથી પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરે છે ત્યારે પોલીસ પાસે બળનો ઉપયોગ કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી.
સમસ્યા એ છે કે જ્યાં સુધી કોઈ વિરોધ કરતું જૂથ શાંતિપૂર્ણ રહે ત્યાં સુધી સરકારોને કોઈ પરવા નથી. દિલ્હીમાં સંસદ કૂચ અને રાંચીમાં વિધાનસભાનો ઘેરાવો થયો ન હોત જો બંને સ્થળોની સરકારોએ સમયસર કાર્યવાહી અને સંવેદનશીલતા બતાવી હોત.
ઝારખંડના વિદ્યાર્થીઓ રાજ્ય સરકાર દ્વારા આયોજિત પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતાઓને લઈને રાંચીમાં ૧૫ દિવસથી વધુ સમયથી વિરોધ કરી રહ્યા હતા. જોકે, ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાની આગેવાની હેઠળની સરકારે ત્યારે જ નરમાઈ બતાવી જ્યારે તેને ખ્યાલ આવ્યો કે ગુસ્સે ભરાયેલા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે અને તેઓ તેમની માંગણીઓથી પાછળ હટવા તૈયાર નથી.
વિદ્યાર્થીઓના દબાણ હેઠળ, તેણે તેમના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત કરી અને દાવો કર્યો કે તેમની ૯૮ ટકા માંગણીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ આ દાવાને નકારી રહ્યા છે કારણ કે પરીક્ષામાં ગેરરીતિની સીબીઆઇ તપાસની તેમની માંગણી પૂર્ણ થઈ નથી. રાજ્ય સરકાર, જ્યારે પરીક્ષામાં ગેરરીતિ અને ગેરરીતિના પ્રથમદર્શી પુરાવાઓની તપાસ કરી રહી છે, ત્યારે સીબીઆઈને આ મામલાની તપાસ કરાવવામાં શા માટે દોષિત છે તે સમજવું મુશ્કેલ છે?
જો કેન્દ્ર સરકાર જનતા પાર્ટીના દબાણ હેઠળ શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા માટે દબાણ કરી શકે છે, તો ઝારખંડ સરકાર પરીક્ષામાં ગેરરીતિની સીબીઆઈ તપાસની તાર્કિક માંગણીને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કેમ કરી રહી છે? એ સ્પષ્ટ નથી કે સરકારો આટલી સરળતાથી કેમ સમજી શકતી નથી કે ફક્ત કાયદેસર માંગણીઓ પ્રત્યે સંવેદનશીલ દેખાવા પૂરતું નથી, પરંતુ નક્કર પગલાં પણ લેવા જોઈએ.
આનાથી ગુસ્સો શાંત થાય છે અને પીડિતોમાં વિશ્વાસ આવે છે કે તેમને ન્યાય મળશે. જો ઝારખંડ સરકાર વિદ્યાર્થીઓનો વિશ્વાસ મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તો તે પોતે જ જવાબદાર છે. વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન અને પોલીસ બળના ઉપયોગ અંગે શરૂ થયેલી પાર્ટીની રાજનીતિ માટે પણ તે જવાબદાર છે.
