New Delhi,તા.૧૮
નવી દિલ્હીમાં આયોજિત પ્રતિષ્ઠિત રાયસીના સંવાદ ૨૦૨૫ ફરી એકવાર વૈશ્વિક નીતિ, રાજદ્વારી અને ભૂરાજનીતિના સૌથી પ્રભાવશાળી નેતાઓ અને વિચારકોને એકસાથે લાવ્યા. આ વર્ષે, બદલાતી વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલન, સાર્વભૌમત્વનું રક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં ન્યાયીતા ચર્ચાના કેન્દ્રમાં હતા. પોતાના સંબોધનમાં, યુએસ નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ ડિરેક્ટર, તુલસી ગબાર્ડે ભારતની સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ અને લોકશાહી મૂલ્યોની પ્રશંસા કરી. ’અલોહા’ અને ’નમસ્તે’ જેવા શબ્દોના આધ્યાત્મિક અને ઊંડા અર્થ સમજાવતા તેમણે કહ્યું કે આ ફક્ત શુભેચ્છાઓ નથી પરંતુ આદર અને એકતાનું પ્રતીક છે. બીજી તરફ, કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે પશ્ચિમી દેશોની નીતિઓ પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા.
અમેરિકાના નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સના ડિરેક્ટર તુલસી ગબાર્ડે પોતાના મુખ્ય ભાષણમાં કહ્યું, “…આ વાતને લઈને ઘણો સમય થઈ ગયો છે, પરંતુ આ દેશના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ અને જીવંત લોકશાહીને જાણવાનો અનુભવ હંમેશા અદ્ભુત અને ઉષ્માભર્યો રહે છે, જે ખરેખર આપણા બંને દેશો વચ્ચેના લાંબા સમયથી ચાલતા ખાસ બંધનનો પાયો છે. ’અલોહા’ અને ’નમસ્તે’ જેવા શબ્દો ફક્ત શુભેચ્છાઓ નથી, જે લોકપ્રિય માન્યતાથી વિપરીત છે. વાસ્તવમાં બંનેના ખૂબ જ ઊંડા, આધ્યાત્મિક, શક્તિશાળી અર્થ છે, જે મારા માટે, મારા જીવનના મૂળ અને હૃદયમાં રહ્યા છે અને મને આશા છે કે આ રાયસીનામાં અર્થપૂર્ણ સંવાદ અને વાતચીતને પ્રેરણા આપશે. જ્યારે આપણે એકબીજાને ’અલોહા’ અને ’નમસ્તે’થી અભિવાદન કરીએ છીએ, ત્યારે તેનો ખરેખર અર્થ એ થાય છે કે હું તમારી પાસે આવી રહી છું અને તમને આદર સાથે અભિવાદન કરી રહી છું.”
ગબાર્ડે આગળ કહ્યું, “આ શબ્દો આપણા દરેકના હૃદયમાં રહેલા શાશ્વત દૈવી ભાવનાની ઓળખ છે. તે એક સંકેત છે કે આપણે બધા જોડાયેલા છીએ, આપણે બધા ભગવાનના બાળકો છીએ, આપણી જાતિ કે ધર્મ, વંશીયતા, રાજકારણ, આપણી પૃષ્ઠભૂમિ, આપણે ક્યાંથી આવ્યા છીએ તે ધ્યાનમાં લીધા વિના. તે સમાજમાં આપણી સ્થિતિથી આગળ વધે છે. આ રીતે અભિવાદન કરીને, આપણે વધુ અર્થપૂર્ણ અને ગહન આદાનપ્રદાન ખોલી રહ્યા છીએ જે વિભાજન અને પક્ષપાતથી આગળ વધે છે. આ વિભાજન ઘણીવાર આપણી વાતચીતોને ઝેરી બનાવે છે.”
’સિંહાસન અને કાંટાઃ રાષ્ટ્રોની અખંડિતતાનું રક્ષણ’ સત્રમાં, ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે વૈશ્વિક રાજકારણમાં બેવડા ધોરણો પર જોરદાર પ્રહારો કર્યા. સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાના સિદ્ધાંતો પર ભાર મૂકતા, તેમણે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર ન્યાયીતા કેમ જોવા મળતી નથી? તેમણે ભારતના કાશ્મીર મુદ્દા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ભૂમિકા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા, અને પશ્ચિમી દેશોના રાજકારણમાં દખલગીરી અને સત્તા પરિવર્તનની તેમની નીતિ પર ખુલ્લેઆમ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા.
વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ જયશંકરે કહ્યું, “આપણે બધા સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાની વાત કરીએ છીએ. આ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત અને વૈશ્વિક નિયમોનો આધાર છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, બીજા દેશ દ્વારા કોઈ પ્રદેશ પર સૌથી લાંબી ગેરકાયદેસર હાજરી અને કબજો ભારતના કાશ્મીર સાથે જોડાયેલો છે. અમે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ગયા. આક્રમણ શું હતું તે વિવાદમાં ફેરવાઈ ગયું. આક્રમક અને પીડિતને સમાન ગણવામાં આવ્યા. દોષિત પક્ષો કોણ હતા? યુકે, કેનેડા, બેલ્જિયમ, ઓસ્ટ્રેલિયા, યુએસએ?”
જયશંકરે કહ્યું, “માફ કરશો, મારી પાસે તે આખા વિષય સાથે જોડાયેલા કેટલાક પ્રશ્નો છે… આજે આપણે રાજકીય હસ્તક્ષેપ વિશે વાત કરીએ છીએ. જ્યારે પશ્ચિમ અન્ય દેશોમાં જાય છે, ત્યારે તે લોકશાહી સ્વતંત્રતાને અનુસરે છે. જ્યારે અન્ય દેશો પશ્ચિમમાં આવે છે, ત્યારે એવું લાગે છે કે તેમનો ઇરાદો ખૂબ જ ખરાબ છે. જો આપણને વ્યવસ્થાની જરૂર હોય, તો ન્યાયીતા હોવી જોઈએ… આપણને મજબૂત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની જરૂર છે પરંતુ મજબૂત સંયુક્ત રાષ્ટ્રને ન્યાયી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની જરૂર છે… એક મજબૂત વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં ધોરણોમાં કેટલીક મૂળભૂત સુસંગતતા હોવી જોઈએ. આપણા પૂર્વમાં મ્યાનમારમાં લશ્કરી બળવા થયા છે, આવું બિલકુલ ન થવું જોઈએ. આપણે તેમને પશ્ચિમમાં વધુ નિયમિતપણે જોઈએ છીએ. છેલ્લા આઠ દાયકાથી વિશ્વના કાર્યપદ્ધતિનું ઓડિટ કરવું અને તેના વિશે પ્રમાણિક રહેવું અને આજે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે વિશ્વનું સંતુલન અને દાવ બદલાઈ ગયો છે. આપણને એક અલગ વાતચીતની જરૂર છે. આપણને એક અલગ સિસ્ટમની જરૂર છે.”
