જો કેટલાક કહેવાતા પર્યાવરણવાદીઓ વાયુ પ્રદૂષણ સામે વિરોધ કરે અને પછી અચાનક તેમના વિરોધને માઓવાદીઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરવામાં ફેરવી નાખે તો તે છેતરપિંડી હશે. તાજેતરમાં દિલ્હીમાં આવું જ બન્યું હતું. દિલ્હીમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણ સામે કેટલાક લોકો વિરોધ કરવા માટે બહાર આવ્યા હતા, પરંતુ પછી તેઓ કુખ્યાત માઓવાદી નેતા હિડમાના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા હતા. તેઓએ “માડવી હિડમા અમર રહે” ના નારા લગાવ્યા હતા.
જ્યારે પોલીસે તેમને નારા લગાવતા અટકાવ્યા, ત્યારે તેઓ હિંસક બન્યા, મરીનો સ્પ્રે છાંટીને. પોલીસે ૧૫ થી વધુ લોકોની અટકાયત કરી. આ માઓવાદી સમર્થકો શહેરી નક્સલીઓની વ્યાખ્યામાં બંધબેસે છે. તેઓ હિડમાની હત્યાથી નારાજ હતા. એ સ્પષ્ટ છે કે આ શહેરી નક્સલીઓ હિડમાની ખૂની પ્રવૃત્તિઓથી જાણી જોઈને અજાણ હતા. હિડમાની હત્યાથી માઓવાદી કાર્યકરોમાં ગભરાટ ફેલાયો છે.
સુરક્ષા દળોની સતર્કતાને કારણે, માઓવાદીઓ મોટી સંખ્યામાં આત્મસમર્પણ કરી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં, ફક્ત બસ્તર જિલ્લામાં સક્રિય ૬૯ નક્સલીઓ, જેમના પર ૨.૮ કરોડ રૂપિયા (૨૮૦,૦૦૦ રૂપિયા)નું ઇનામ હતું, તેમણે આત્મસમર્પણ કર્યું છે. આમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સતત કહ્યું છે કે માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં દેશમાંથી માઓવાદનો નાશ કરવામાં આવશે. આનાથી જંગલોમાં છુપાયેલા માઓવાદીઓ, તેમજ ઉગ્રવાદી ડાબેરી વિચારધારા સાથે સંકળાયેલા શહેરી નક્સલીઓ પણ હચમચી ગયા છે. માઓવાદ એક ઝેરી વિચારધારા છે જેને શહેરી બૌદ્ધિકો તરફથી પણ ટેકો મળ્યો છે.
આ શહેરી નક્સલવાદીઓ ભયાનક માઓવાદીઓને આદિવાસી સમાજના શુભચિંતક તરીકે રજૂ કરે છે. જે આદિવાસી તેમને ટેકો આપતા નથી તેઓ માઓવાદી ક્રૂરતાનો ભોગ બને છે. માઓવાદીઓએ અસંખ્ય આદિવાસીઓને મારી નાખ્યા છે, તેમને પોલીસ બાતમીદાર ગણાવ્યા છે. તેમ છતાં, ડાબેરી પક્ષો માઓવાદીઓ વિરુદ્ધ સુરક્ષા દળો દ્વારા શરૂ કરાયેલા અભિયાનથી ખુશ નથી. તેઓ ચિંતિત છે કે સરકાર તેમને ખતમ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
તાજેતરમાં, સુરક્ષા દળોએ માઓવાદીઓની કમર તોડવામાં નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે, અને હવે એવું લાગે છે કે માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં તેઓ ખરેખર નાશ પામશે. આનું કારણ એ છે કે એક પછી એક, માઓવાદી નેતાઓ કાં તો માર્યા જઈ રહ્યા છે અથવા શરણાગતિ સ્વીકારવા માટે મજબૂર થઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં, છત્તીસગઢના અબુઝમાડ જંગલોમાં સુરક્ષા દળો દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા માઓવાદી વિરોધી અભિયાનમાં નોંધપાત્ર સફળતા મળી જ્યારે ૨૭ માઓવાદીઓ, જેમાં બસવ રાજુનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેના પર ૧.૫ કરોડ રૂપિયાનું ઈનામ હતું, માર્યા ગયા. તે એક કુખ્યાત માઓવાદી ગેરિલા ફાઇટર હતો. તેણે વારંગલની પ્રાદેશિક ઇજનેરી કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ પછીથી હિંસા અને હત્યાના લોહિયાળ રમતમાં સામેલ થઈ ગયો.
માઓવાદીઓના લોહિયાળ ઇતિહાસથી વાકેફ હોવા છતાં, ડાબેરી વિચારધારા ધરાવતા બૌદ્ધિકો તેમને વૈચારિક પોષણ આપી રહ્યા છે તે ચિંતાજનક છે. માઓવાદી હિંસા લાંબા સમયથી દેશભરના ઘણા રાજ્યોમાં આંતરિક સુરક્ષા માટે ખતરો બની રહી છે. એક સમયે, માઓવાદી હિંસાને દેશની આંતરિક સુરક્ષા માટે સૌથી મોટો ખતરો માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ મોદી સરકારના કડક પગલાં સાથે, આ લોહી વહેતું હિંસક બળવો લગભગ નિયંત્રણમાં આવી ગયો હોય તેવું લાગે છે.
મનમોહન સિંહના વડા પ્રધાન તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન માઓવાદીઓની ઝેરી વિચારધારાને નિયંત્રિત કરવા માટે કડક નીતિ અપનાવવામાં આવી હોવા છતાં, સોનિયા ગાંધીના નિયંત્રણ હેઠળની રાષ્ટ્રીય સલાહકાર પરિષદે આ કડક નીતિનો વિરોધ કર્યો. વિરોધ એટલો મજબૂત બન્યો કે ઝુંબેશને હળવી કરવી પડી. આનાથી માઓવાદીઓનું મનોબળ વધ્યું, અને તેઓએ તેમની તાકાત વધારવાનું શરૂ કર્યું. તે સમયગાળા દરમિયાન, માઓવાદીઓની હિંમત એટલી વધી ગઈ હતી કે માઓવાદી નેતા કિશનજી કહેતા હતા કે સરકાર સાથે વાટાઘાટો કરતા પહેલા સુરક્ષા દળોએ પણ શરણાગતિ સ્વીકારવી પડશે.
