New Delhi,તા.૩૧
સંસદના ચોમાસા સત્રના ૧૦મા દિવસે, વિપક્ષે બંને ગૃહોમાં હંગામો મચાવ્યો. ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ કૂચ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ પર કથિત પોલીસ કાર્યવાહી અંગે વિપક્ષ કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ પાસેથી ચર્ચા અને જવાબદારીની માંગણી કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. આ દરમિયાન, લોકસભાએ જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ પસાર કર્યું. બિલ કોઈપણ ચર્ચા વિના મંજૂર કરવામાં આવ્યું.બપોરે ૧૨ વાગ્યે ગૃહ ફરી શરૂ થયા પછી, ભાજપના સાંસદ દિલીપ સૈકિયાની અધ્યક્ષતામાં બિલ ચર્ચા અને મંજૂરી માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું.
વિપક્ષી સાંસદોના સૂત્રોચ્ચાર વચ્ચે તેને ધ્વનિ મત દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું. આ સમય દરમિયાન, ઘણા વિપક્ષી સાંસદો ગૃહની મધ્યમાં પહોંચ્યા અને ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહની ગૃહમાં હાજરીની માંગણી કરવાનું શરૂ કર્યું. સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ ચર્ચામાં ભાગ ન લેવા બદલ વિપક્ષ પ્રત્યે નારાજગી વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે સરકાર આ મહત્વપૂર્ણ બિલ પર ચર્ચા ઇચ્છે છે.
રિજિજુએ કહ્યું, “આ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. ભવિષ્યમાં આવું ફરી ન થવું જોઈએ. જેમણે તમને સંસદમાં મોકલ્યા છે તેઓ તમારી પાસેથી જવાબો માંગશે.” તેમણે વિપક્ષી સાંસદોને બિલ પર ભવિષ્યની ચર્ચામાં ભાગ લેવા અને ગૃહની કાર્યવાહીમાં ખલેલ ન પહોંચાડવા અપીલ કરી.દિલીપ સૈકિયાએ એમ પણ કહ્યું કે વિપક્ષના સમર્થન વિના બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. બિલ પસાર થયા પછી તરત જ, ગૃહને દિવસ માટે મુલતવી રાખવામાં આવ્યું.
બિલમાં કયા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે?
આ બિલ જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી અધિનિયમ, ૧૯૬૯ ની કેટલીક જોગવાઈઓમાં સુધારો કરે છે.,તેનો હેતુ જન્મ અને મૃત્યુ જેવી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓની સમયસર રિપોર્ટિંગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.,બિલ વિલંબિત જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી માટેના નિયમોને કડક બનાવે છે. હવે, ઘટનાના બે વર્ષથી વધુ સમય પછી નોંધણી માટે પ્રથમ-વર્ગના ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ જરૂરી રહેશે.
વર્તમાન કાયદા હેઠળ, એક વર્ષથી વધુ વિલંબ માટે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ અથવા અધિકૃત એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ જરૂરી છે. નવો કાયદો બે વર્ષ સુધીના વિલંબ માટે આ પદ્ધતિ પ્રદાન કરવાનું ચાલુ રાખશે. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ૨૦ જુલાઈના રોજ આ બિલ રજૂ કરવાને મંજૂરી આપી હતી. તે ૨૦૨૩ માં મૂળ કાયદામાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને અનુસરીને, વિલંબિત નોંધણી પ્રક્રિયામાં વધુ સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે.
બિલ કાનૂની વ્યાખ્યાઓમાં પણ ફેરફાર કરે છે. ’એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ’ શબ્દ ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા, ૨૦૨૩ ને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે બદલવામાં આવ્યો છે. અગાઉ, તે ૧૯૭૩ ના ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતાનો ઉલ્લેખ કરતો હતો.
લોકસભામાં બિલ પસાર થયા પછી, સરકારે ચોમાસુ સત્રમાં હોબાળા વચ્ચે બીજું બિલ પસાર કર્યું છે. અત્યાર સુધી, આ સત્રમાં સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા બે બિલ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છેઃ જાહેર પરીક્ષા (અન્યાયી માધ્યમો નિવારણ) સુધારો બિલ, ૨૦૨૬ અને રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬. જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬, હવે રાજ્યસભાની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
ગૃહની કાર્યવાહી દરમિયાન, ભાજપના સાંસદ અપરાજિતા સારંગીની આગેવાની હેઠળની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિને તેનો અહેવાલ રજૂ કરવા માટે વધુ સમય આપવામાં આવ્યો હતો. આ સમિતિ બંધારણ (૧૩૦મો સુધારો) બિલ, ૨૦૨૫ ની તપાસ કરી રહી છે. સમિતિ હવે શિયાળુ સત્રના છેલ્લા અઠવાડિયાના પહેલા દિવસ સુધીમાં તેનો અહેવાલ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે.
સંસદમાં ’જાહેર પરીક્ષાઓ (અન્યાયી માધ્યમોનું નિવારણ) સુધારા બિલ, ૨૦૨૬’ પસાર થયા બાદ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે સરકારે વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવાનું પોતાનું વચન પૂર્ણ કર્યું છે. તેમણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે “પેપર લીક માફિયાઓને બક્ષવામાં આવશે નહીં.” પરીક્ષામાં ગેરરીતિઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો હેતુ ધરાવતા આ બિલને શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે અનેક મુદ્દાઓ પર ગરમાગરમ ચર્ચા અને હોબાળો છતાં મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના સાંસદ કેસી વેણુગોપાલે શુક્રવારે કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહ વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો કે, તેમણે દિલ્હીમાં તાજેતરના વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન કોઈ ગોળીબાર થયો ન હોવાનો દાવો કરીને લોકસભાને ગેરમાર્ગે દોર્યા. કોંગ્રેસ નેતાએ કહ્યું કે, “કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે સંસદને ગેરમાર્ગે દોર્યું, દાવો કર્યો કે વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ પર કોઈ ગોળીબાર થયો નથી. વિરોધી પક્ષ રાહુલ ગાંધીએ પુરાવા બતાવ્યા છે કે વિદ્યાર્થીઓ સામે એકે-૪૭ અને પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. અમે મંત્રી વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ રજૂ કરીશું.”વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ કાર્યવાહી અને રામ મંદિરના દાનની ચોરી અંગે શુક્રવારે લોકસભામાં વિપક્ષે ભારે હોબાળો મચાવ્યો. વિપક્ષી પક્ષોના હોબાળાને કારણે સત્ર શરૂ થયાના માત્ર બે મિનિટ પછી ગૃહ સ્થગિત કરવું પડ્યું. કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા પ્રશ્નો પૂછવા માટે ઉભા રહ્યા, પરંતુ વિપક્ષે વિરોધ ચાલુ રાખ્યો. આ દરમિયાન લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ કાર્યવાહીના વેશમાં આવેલા સાંસદોને ચેતવણી આપી હતી.
