લોકસભામાં ચૂંટણી સુધારાઓ પરની ચર્ચાને ઉપયોગી કહેવું મુશ્કેલ છે. શંકા છે કે આવી ચર્ચા શાસક અને વિપક્ષી પક્ષો વચ્ચે સર્વસંમતિ તરફ દોરી જશે અને ચૂંટણી સુધારાઓ માટે માર્ગ મોકળો કરશે કે કેમ. જો કોઈ નક્કર સૂચનો આપવામાં ન આવે તો કોઈપણ ક્ષેત્રમાં સુધારાઓ પર ચર્ચા અર્થપૂર્ણ બની શકે નહીં. ચૂંટણી સુધારાઓની ચર્ચા કરતી વખતે રાહુલ ગાંધીની ટિપ્પણીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમનો એકમાત્ર હેતુ મત ચોરીના તેમના જૂના આરોપોને નવીકરણ કરવાનો અને ચૂંટણી પંચ સરકારી દબાણ હેઠળ કાર્ય કરી રહ્યું છે તે તેમના વિશ્વાસને પુનરાવર્તિત કરવાનો હતો.
તેમણે આ આરોપોને સમર્થન આપવા માટે હરિયાણા અને મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામોનો ઉલ્લેખ કર્યો, પરંતુ ઝારખંડ અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના પરિણામોને અવગણ્યા. તેવી જ રીતે, તેઓ એ પણ ભૂલી ગયા કે લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ ૨૪૦ બેઠકો પર સમેટાઈ ગયો હતો, જ્યારે કોંગ્રેસે ૯૯ બેઠકો જીતી હતી, જેના કારણે તેમને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતાનું પદ મળ્યું હતું. રાહુલ ગાંધીએ ખાસ સઘન મતદાર યાદી સુધારણા સામે પણ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
તેમણે બિહારમાં એસઆઇઆર સામે વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા અને મતદાર અધિકાર માર્ચનું પણ આયોજન કર્યું, પરંતુ કોંગ્રેસ કે તેના સાથી રાષ્ટ્રીય જનતા દળને કંઈ મળ્યું નહીં. આનું કારણ એ હતું કે બિહારના લોકોને જીૈંઇમાં કોઈ ખામીઓ દેખાઈ ન હતી. હકીકતમાં, આ જ કારણ છે કે તે ચૂંટણીનો મુદ્દો બનવામાં નિષ્ફળ ગયો.
રાહુલ ગાંધી માટે એ ધ્યાનમાં લેવું સમજદારીભર્યું રહેશે કે તેઓ જે મુદ્દાને પ્રકાશિત કરવા માંગે છે તેને સામાન્ય લોકો દ્વારા કોઈ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું નથી. રાહુલ ગાંધી મતદાર યાદીઓમાં અનિયમિતતાઓનો ઉલ્લેખ કરે છે, પરંતુ જીૈંઇ સિવાય તેને સુધારવા માટે બીજો કયો ઉકેલ અસ્તિત્વમાં છે તે સ્પષ્ટ કરતા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે તેને યોગ્ય અને જરૂરી જાહેર કર્યા પછી પણ એસઆઇઆર સામે તેમનો વિરોધ ચાલુ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ કે જનતાની કોર્ટમાં ન હોય તેવા મુદ્દાને ઉઠાવવાનું ચાલુ રાખવું કેટલું વાજબી છે? રાહુલ ગાંધીએ એ પણ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે સરકાર ચૂંટણી પંચ સહિત તમામ સંસ્થાઓ પર કબજો કરી રહી છે, પરંતુ તેઓ આમાં પણ નિષ્ફળ ગયા, કારણ કે તેમની પાસે ભાજપના સાંસદ નિશિકાંત દુબેના પ્રશ્નોના કોઈ જવાબ નહોતા.
જો રાહુલ ગાંધી પોતાની રાજકીય નબળાઈઓ માટે ચૂંટણી પંચને દોષ આપવાનું ચાલુ રાખે છે, તો તેઓ ફક્ત પોતાને અને પોતાના પક્ષને નુકસાન પહોંચાડશે. જો કોંગ્રેસ ઇચ્છિત રાજકીય સફળતા પ્રાપ્ત કરી રહી નથી, તો તે તેની પોતાની નીતિઓને કારણે છે, અને ખાસ કરીને રાહુલ ગાંધીની નીતિઓને કારણે છે, ચૂંટણી પંચને નહીં.
