આ વર્ષે ૨૧ ઓક્ટોબરે ભારત અને ચીન વચ્ચે થયેલા કરાર હેઠળ, બંને દેશો પૂર્વી લદ્દાખમાં એલએસી પર એપ્રિલ ૨૦૨૦ની યથાવત સ્થિતિને પુનઃસ્થાપિત કરવા સંમત થયા હતા.
New Delhi,તા.૩૦
ભારત અને ચીન સરહદી તણાવ ઘટાડવા માટે સમજૂતી પર પહોંચ્યાના એક અઠવાડિયાની અંદર, બંને દેશોની સેનાએ પીછેહઠ શરૂ કરી દીધી છે. ચીને બુધવારે કહ્યું કે ચીન અને ભારતીય સૈન્ય વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા સાથે પૂર્વી લદ્દાખમાં સૈનિકો પાછા ખેંચવા સંબંધિત પ્રસ્તાવોને વ્યવસ્થિત રીતે લાગુ કરી રહ્યા છે.
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા લિન જિયાને સૈનિકો પાછા ખેંચવાની પ્રગતિ અંગેના પ્રશ્નના જવાબમાં કહ્યું કે ચીન અને ભારત સરહદ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સમાધાન પર પહોંચી ગયા છે. કોઈપણ માહિતી આપવાનો ઈન્કાર કરતા તેમણે કહ્યું કે, ’હાલમાં ચીન અને ભારતીય સરહદો પર તૈનાત સૈનિકો આ પ્રસ્તાવોને સુવ્યવસ્થિત રીતે લાગુ કરી રહ્યા છે.’
ભારત અને ચીન વચ્ચેના આ મહત્વપૂર્ણ કરાર પછી, ૨ ઓક્ટોબરના રોજ, બંને દેશોએ પૂર્વી લદ્દાખમાં ડેપસાંગ અને ડેમચોકના બે સંઘર્ષ બિંદુઓથી સૈનિકો પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી. પીએમ મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની વાતચીત બાદ પૂર્વી લદ્દાખમાં એલએસી પર છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ હતી. છૂટા થવાની પ્રક્રિયાનો અર્થ છે સૈનિકો પાછા ખેંચવા. ભારતીય સેનાના અધિકારીઓ ડેપસાંગ અને ડેમચોકમાં આ છૂટાછેડા પર નજર રાખી રહ્યા છે. આ બધા વચ્ચે ડેમચોકમાં બંને તરફથી અનેક તંબુઓ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. જોકે, હવે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.
પૂર્વ લદ્દાખમાં આવા સાત પોઈન્ટ છે જ્યાં ચીન સાથે સંઘર્ષની સ્થિતિ છે. આ છે પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ ૧૪ એટલે કે ગલવાન, ૧૫ એટલે કે હોટ સ્પ્રિંગ, ૧૭છ એટલે કે ગોગરા, પેંગોંગ લેકના ઉત્તર અને દક્ષિણ છેડા, ડેપસાંગ પ્લેન અને ડેમચોકમાં ચાર્ડિંગ નાલા, જ્યાં એપ્રિલ ૨૦૨૦માં એક સૈન્ય કવાયત બાદ તણાવ રહે છે લદ્દાખના ૬ વિસ્તારોમાં અતિક્રમણ. ૨૦૨૨ સુધીમાં ચીનની સેના ચાર વિસ્તારોમાંથી પીછેહઠ કરી ચૂકી છે.
ભારતીય સેનાને દૌલત બેગ ઓલ્ડી અને ડેમચોકમાં પેટ્રોલિંગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. એપ્રિલ ૨૦૨૦ પહેલા સૈન્ય અભ્યાસના નામે હજારો ચીની સૈનિકો સરહદ પર એકઠા થયા હતા. ભારતીય સેનાએ પણ જવાબી કાર્યવાહીમાં તૈનાત કર્યા હતા. જૂન ૨૦૨૦ માં, ગલવાનમાં ચીની સૈનિકો અને ભારતીય સૈનિકો વચ્ચે લોહિયાળ અથડામણ થઈ હતી. આ દરમિયાન ભારતના ૨૦ જવાનો શહીદ થયા હતા. જ્યારે ચીનના સૈનિકોની સંખ્યા બમણી છે. જો કે ચીને સ્વીકાર્યું કે માત્ર ત્રણ સૈનિકો માર્યા ગયા છે. ત્યારબાદ, અનેક રાઉન્ડની વાતચીત પછી, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ માં ગોગરા અને હોટ સ્પ્રિંગ પર છૂટાછેડા પર સહમતિ બની હતી, જેના હેઠળ ચીની સેના ત્યાંથી પાછી ખેંચી ગઈ હતી. પછી બે મહત્વપૂર્ણ બિંદુઓ, ડેપસાંગ અને ડેમચોક, બાકી હતા. ૨૧ ઓક્ટોબરના રોજ છૂટાછેડા પર સહમતિ બની છે. અને છૂટા કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે ૨૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૪ના રોજ થયેલા કરાર હેઠળ, બંને દેશો પૂર્વી લદ્દાખમાં એલએસી પર એપ્રિલ ૨૦૨૦ની યથાવત સ્થિતિને પુનઃસ્થાપિત કરવા સંમત થયા હતા. આ સમજૂતી બાદ હવે ચીની સેના એ વિસ્તારોમાંથી પીછેહઠ કરશે જ્યાં તેણે અતિક્રમણ કર્યું હતું. આ સમજૂતી અંગે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા વિક્રમ મિસ્ત્રીએ કહ્યું હતું કે સરહદી વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ સાથે ૨૦૨૦ પછી ઉદ્ભવતા મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે એક પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે બંને દેશો આ કરાર હેઠળ જ પગલાં લેશે.
