૧૦૩મો આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી દિવસ ૫ જુલાઈ ૨૦૨૫

વૈશ્વિક સ્તરે એ વાત જાણીતી છે કે જો કોઈપણ ક્ષેત્રમાં એકલા કોઈ કાર્ય કરવામાં આવે તો તેમની ક્ષમતા મર્યાદિત હોય છે, પરંતુ જો તે એક કરતાં વધુ વ્યક્તિઓના સામૂહિક કાર્ય દ્વારા કરવામાં આવે તો તેમની શક્તિ, શક્તિ, સંસાધનો, જ્ઞાન અનેકગણું વધી જાય છે, જે દરેક પડકારનો સામનો કરવા અને સફળતા પ્રાપ્ત કરવાની ચોક્કસ ચાવી છે, એટલે કે, પરસ્પર સહયોગ દ્વારા, આપણે એક સંગઠન બનાવીને કોઈપણ કાર્ય મજબૂતીથી કરી શકીએ છીએ, જેને સહકારી સમાજ કહેવામાં આવે છે. હું કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્રના વકીલ માનું છું કે સહકારી સંસ્થાઓ “એક અને એક અગિયાર બનાવે છે” ની જેમ કામ કરે છે કારણ કે તેઓ સભ્યોના સામૂહિક પ્રયાસો અને સહયોગ દ્વારા વધુ શક્તિ અને સફળતા પ્રાપ્ત કરે છે.વ્યક્તિગત રીતે, સભ્યોની ક્ષમતાઓ મર્યાદિત હોઈ શકે છે, પરંતુ જ્યારે તેઓ એક સાથે આવે છે અને સહકારી તરીકે કામ કરે છે, ત્યારે તેઓ વધુ સંસાધનો, જ્ઞાન અને શક્તિ મેળવે છે, જેનાથી તેઓ મોટા પડકારોનો સામનો કરી શકે છે અને વધુ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.સંસાધનોનું એકીકરણ, જોખમ વહેંચણી, જ્ઞાન અને કુશળતાનું આદાનપ્રદાન, સોદાબાજી શક્તિ, સમુદાય વિકાસ એ ધ્યેય છે, કારણ કે દરેક વ્યક્તિ સાથે મળીને તે કરી રહ્યા છે, તેથી જ આપણે શનિવાર, 5 જુલાઈ 2025 ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી દિવસ ઉજવી રહ્યા છીએ. વૈશ્વિક સ્તરે સહકારી ઉદ્યોગ સાહસિકતા ઇકોસિસ્ટમની પ્રતિષ્ઠાને મજબૂત બનાવવી, સહકારી કાયદાઓ અને નીતિ કાર્ય એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે,આજે આપણે આ લેખ દ્વારા મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતીની મદદથી ચર્ચા કરીશું, સહકારી સંસ્થાઓ એક સારી દુનિયાનું નિર્માણ કરે છે, સહકારી ક્ષેત્રમાં આર્થિક, સામાજિક, રાજકીય સંગમ ચોક્કસ સફળતાની ખાતરી આપે છે, સહકારી સંસ્થાઓ એક સારી દુનિયા માટે સમાવિષ્ટ અને ટકાઉ ઉકેલો છે.

મિત્રો, જો આપણે શનિવાર, 5 જુલાઈ, 2025 ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી દિવસની ઉજવણી વિશે વાત કરીએ, તો સહકારીતા: વધુ સારા વિશ્વ માટે સમાવિષ્ટ અને ટકાઉ ઉકેલો આગળ ધપાવવી, આ વર્ષનો કાર્યક્રમ ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી વર્ષ 2025 દરમિયાન થઈ રહ્યો છે – એક દુર્લભ, દાયકામાં એક વાર આવતી તક, જે વધુ ન્યાયી, વધુ સ્થિતિસ્થાપક સમાજોના નિર્માણમાં સહકારીની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડે છે.વધતા જતા વૈશ્વિક પડકારોના યુગમાં, આ વર્ષની થીમ ઘણું બધું કહે છે. સહકારી – તેમના સભ્યોની માલિકીના અને સંચાલિત વ્યવસાયો – બતાવી રહ્યા છે કે નફા કરતાં લોકો, ગ્રહ અને હેતુને પ્રાથમિકતા આપીને મજબૂત સમુદાયોનું નિર્માણ કેવી રીતે શક્ય છે.આરોગ્ય અને આવાસથી લઈને કૃષિ, નાણાં અને સ્વચ્છ ઉર્જા સુધી, સહકારી વાસ્તવિક દુનિયાના ઉકેલો પહોંચાડી રહ્યા છે જે સમાવિષ્ટ, લોકશાહી અને ટકાઉ છે. સહકારીતા દિવસ 2025 બે મુખ્ય વૈશ્વિક પ્રયાસો સાથે પણ જોડાય છે: યુએન ઉચ્ચ-સ્તરીય રાજકીય મંચ,જે મુખ્ય ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યોની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે, અને સામાજિક વિકાસ માટે આગામી બીજી વિશ્વ સમિટ. આ સીમાચિહ્નો આપણને યાદ અપાવે છે કે સહકારી સંસ્થાઓ ફક્ત સ્થાનિક ઉકેલો નથી – તે પરિવર્તન માટેની વૈશ્વિક ચળવળનો ભાગ છે.

સહકારી દિવસ 2025 ની ઉજવણીમાં અમારી સાથે જોડાઓ, અને સહકારી સંસ્થાઓ કેવી રીતે વધુ સારી દુનિયા માટે પ્રગતિનું નેતૃત્વ કરી રહી છે તે અંગે જાગૃતિ લાવવામાં મદદ કરો. આ વર્ષના કાર્યક્રમના ઉદ્દેશ્યો છે: (1) જનજાગૃતિ વધારવી: ટકાઉ વિકાસમાં સહકારી સંસ્થા ઓના યોગદાનને પ્રકાશિત કરવું. (2) વૃદ્ધિ અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું: ઉદ્યોગસાહસિક ઇકોસિસ્ટમ અને સહકારી સંસ્થાઓ માટે પાયાને મજબૂત બનાવવું.(3) સહાયક માળખા માટે હિમાયત કરવી: વૈશ્વિક સ્તરે સહકારી સંસ્થાઓ માટે સક્ષમ કાનૂની અને નીતિગત વાતાવરણ બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવું.(4) પ્રેરણાદાયી નેતૃત્વ: હેતુપૂર્ણ નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન આપવું અને સહકારી ચળવળમાં યુવાનોને સામેલ કરવા.

મિત્રો, જો આપણે સહકારી સંસ્થાઓને સમજવાની વાત કરીએ,તો સહકારી ચળવળે સહકારી સંસ્થાઓને સંગઠનો અને સાહસો તરીકે સ્વીકારી છે જેના દ્વારા નાગરિકો તેમના સમુદાય અને રાષ્ટ્રના આર્થિક,સામાજિક,સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય વિકાસમાં ફાળો આપીને તેમના જીવનને અસરકારક રીતે સુધારી શકે છે. સહકારી ચળવળને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને બાબતોમાં એક વિશિષ્ટ અને મુખ્ય હિસ્સેદાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવી છે. સહકારી સંસ્થાઓનું ખુલ્લું સભ્યપદ મોડેલ સંપત્તિ નિર્માણ અને ગરીબી નિવારણની સુવિધા પૂરી પાડે છે. તે સભ્યોની આર્થિક ભાગીદારીના સહકારી સિદ્ધાંતમાંથી ઉદ્ભવે છે: ‘સભ્યો તેમના સહકારીની મૂડીમાં સમાન રીતે યોગદાન આપે છે અને લોકશાહી રીતે તેનું નિયંત્રણ કરે છે. કારણ કે સહકારી સંસ્થાઓ મૂડી-કેન્દ્રિત નથી પરંતુ વ્યક્તિ-કેન્દ્રિત છે, તેઓ મૂડી એકાગ્રતા જાળવી રાખતા નથી કે વધારતા નથી અને તેઓ સંપત્તિનું વધુ ન્યાયી રીતે વિતરણ કરે છે. સહકારી સંસ્થાઓ બાહ્ય સમાનતાને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. કારણ કે તેઓ સમુદાય-આધારિત છે, તેઓ તેમના સમુદાયોના ટકાઉ વિકાસ માટે પ્રતિબદ્ધ છે – પર્યાવરણીય, સામાજિક અને આર્થિક રીતે. આ પ્રતિબદ્ધતા સમુદાય પ્રવૃત્તિઓ માટે તેમના સમર્થન, સ્થાનિક અર્થતંત્રને લાભ આપવા માટે પુરવઠાના સ્થાનિક સ્ત્રોત અને તેમના સમુદાયો પર અસરને ધ્યાનમાં લેતા નિર્ણય લેવામાં જોઈ શકાય છે. સ્થાનિક સમુદાય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા છતાં, સહકારી સંસ્થાઓ તેમના આર્થિક અને સામાજિક મોડેલના લાભો વિશ્વના તમામ લોકો સુધી પહોંચાડવાની ઇચ્છા રાખે છે. વૈશ્વિકરણને સહકારી ચળવળ જેવા મૂલ્યોના સમૂહ દ્વારા સંતુલિત કરવું જોઈએ; અન્યથા, તે વધુ અસમાનતા અને નિરર્થકતા બનાવે છે જે તેને ટકાઉ બનાવે છે. સહકારી ચળવળ એ એક અત્યંત લોકશાહી, સ્થાનિક રીતે સ્વાયત્ત, છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંકલિત, સંગઠનો અને સાહસોના સંગઠનનું સ્વરૂપ છે જેમાં નાગરિકો સ્વ-સહાય અને તેમની પોતાની જવાબદારી પર આધાર રાખે છે જેમાં માત્ર આર્થિક જ નહીં પણ સામાજિક અને પર્યાવરણીય ઉદ્દેશ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમ કે ગરીબી દૂર કરવી, ઉત્પાદક રોજગાર સુનિશ્ચિત કરવો અને સામાજિક એકીકરણને પ્રોત્સાહન આપવું.

મિત્રો, જો આપણે 3 જુલાઈ 2025 ના રોજ નવી દિલ્હીના વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટર ખાતે સહકારના આ કાર્યક્રમ વિશે વાત કરીએ, તો નેશનલ કોઓપરેટિવ ઓર્ગેનિક્સ લિમિટેડે 3 જુલાઈ 2025 ના રોજ નવી દિલ્હીના વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટર ખાતે ભારત ઓર્ગેનિક્સ મેળો 2025નું ઉદ્ઘાટન કર્યું, જેનું આયોજન સહકાર મંત્રાલય અને કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવ્યું હતું. ભારત ઓર્ગેનિક્સ મેળો એ એક ઉદાહરણ છે કે સહકારી મોડેલ નાના ખેડૂતોને સશક્ત બનાવી શકે છે અને ભારતીય ઘરોમાં સલામત, ઓર્ગેનિક ખોરાક પહોંચાડી શકે છે. NCOL ખેડૂતો સાથે મળીને ઓર્ગેનિક ખેતીને રાષ્ટ્રીય જન આંદોલનમાં પરિવર્તિત કરી રહ્યું છે. 19 રાજ્યોમાંથી 7,000 થી વધુ સહકારી સંસ્થાઓ સાથે, ભારત ઓર્ગેનિક એક મજબૂત, વિશ્વસનીય અને સમાવિષ્ટ સપ્લાય ચેઇન બનાવી રહ્યું છે જે ભારતના ઓર્ગેનિક ઉત્પાદકોને સ્થાનિક અને વૈશ્વિક ગ્રાહકો સાથે જોડે છે. NCOL આગામી દાયકામાં સ્થાનિક ઓર્ગેનિક બજારમાં અગ્રણી ખેલાડીઓમાંનો એક બનવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે અને ભારત માટે ખેડૂત-માલિકી, પારદર્શક અને સ્કેલેબલ ઓર્ગેનિક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનું ચાલુ રાખશે.

મિત્રો, જો આપણે સહકારી દિવસના ઇતિહાસ વિશે વાત કરીએ, તો સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ એ છે કે સહકારી સંસ્થાનો સૌથી પહેલો રેકોર્ડ 14 માર્ચ 1761 ના રોજ સ્કોટલેન્ડમાં જોવા મળે છે. 1844 માં, ઉત્તર ઇંગ્લેન્ડમાં કપાસની મિલોમાં કામ કરતા 28 કારીગરોના જૂથે પ્રથમ આધુનિક સહકારી વ્યવસાયની સ્થાપના કરી. 16 ડિસેમ્બર 1992 ના રોજ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ તેના ઠરાવ A/RES/47/90 માં જુલાઈ 1995 ના પહેલા શનિવારે પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી દિવસની સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી. આ તારીખ આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી જોડાણની સ્થાપનાની શતાબ્દી નિમિત્તે પસંદ કરવામાં આવી હતી.

તેથી જો આપણે ઉપરોક્ત વિગતોનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીશું, તો આપણને જાણવા મળશે કે સહકારી સંસ્થાઓ એક સારી દુનિયા બનાવે છે. જો સહકારી ક્ષેત્રમાં આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય સંગમ હોય, તો સંપૂર્ણ સફળતાની ગેરંટી છે. ૧૦૩મો આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી દિવસ ૫ જુલાઈ ૨૦૨૫ – સહકારી સંસ્થાઓ એક સારી દુનિયા માટે સમાવિષ્ટ અને ટકાઉ ઉકેલો છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઉદ્યોગસાહસિક ઇકોસિસ્ટમ અને સહકારી સંસ્થાઓ માટે સ્થાપનાઓને મજબૂત બનાવવી, સહયોગી કાયદાઓ, નીતિ કાર્ય એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.

 કિશન સન્મુખદાસ ભાવનાઈ ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9359653465