“પ્રકાશનો તહેવાર”તરીકે ઓળખાતી દિવાળી હવે માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં એક વૈશ્વિક સાંસ્કૃતિક ઉજવણી બની ગઈ છે.
લક્ષ્મી પૂજાના શુભ સમય દરમિયાન, દેવી લક્ષ્મી તેમના આશીર્વાદ વરસાવવા માટે બહાર આવી છે. તે જેની તરફ જુએ છે તેને ધન અને સમૃદ્ધિનો આશીર્વાદ મળશે, એવી માન્યતા છે.-એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની, ગોંદિયા, મહારાષ્ટ્ર
ગોંદિયા-વૈશ્વિક સ્તરે અને વૈશ્વિક સ્તરે, ભારત સહિત વિશ્વભરના ભારતીયો પ્રાચીન સમયથી માનતા આવ્યા છે કે જે કોઈ પણ દેવી લક્ષ્મીને હૃદયપૂર્વક, નિઃસ્વાર્થ અને પ્રામાણિક હૃદયથી પોતાની ઇચ્છાઓ વ્યક્ત કરે છે, દેવી લક્ષ્મી તેમની શુદ્ધ, નિઃસ્વાર્થ અને પ્રામાણિક ઇચ્છાઓ વ્યક્ત કરનારાઓ પર પોતાના આશીર્વાદ વરસાવશે, અને ગરીબી દૂર કરશે અને તેમને સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિથી ભરી દેશે. દિવાળીનો ચોક્કસ દિવસ દિવાળી છે, અને લક્ષ્મી પૂજાનો ક્ષણ અથવા ક્ષણ દિવાળીનો દિવસ છે. આ વર્ષે, દિવાળીની તારીખ અંગે વિશ્વભરમાં મૂંઝવણ હતી. દિવાળી પરંપરાગત રીતે કાર્તિક મહિનાના અમાસના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. ભારતના મોટાભાગના રાજ્યો 20 ઓક્ટોબર, 2025, સોમવારના રોજ દિવાળી ઉજવી રહ્યા છે. ઘણી શાળાઓએ 19મી તારીખથી શરૂ થતી રજાઓ પણ જાહેર કરી છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર સરકારે દિવાળીના શુભ પ્રસંગે રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓ,શિક્ષકો અને કર્મચારીઓને દેશની સૌથી લાંબી રજા, 15 દિવસની રજા જાહેર કરીને નોંધપાત્ર રાહત આપી છે. રાજ્ય સરકારે 19 ઓક્ટોબરથી 2 નવેમ્બર સુધી બે અઠવાડિયાની દિવાળી રજા જાહેર કરી છે. આ નિર્ણય રાજ્યની તમામ સરકારી અને માન્યતા પ્રાપ્ત ખાનગી શાળાઓને લાગુ પડશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, રાજ્યની તમામ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે, અને કોઈ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ થશે નહીં. 2025 માં, આ તહેવારે વધુ ભવ્ય, આધ્યાત્મિક અને વૈશ્વિક પરિમાણ ધારણ કર્યું છે. આ વર્ષે, ભારતના ઉત્તર પ્રદેશના પવિત્ર શહેર અયોધ્યામાં યોજાતો પ્રકાશનો ઉત્સવ વિશ્વનો સૌથી મોટો સામૂહિક પ્રકાશનો ઉત્સવ બનવાની તૈયારીમાં છે. દરમિયાન, ટાઇમ્સ સ્ક્વેર, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, સિંગાપોર અને ગલ્ફ દેશોમાં ભારતીય સમુદાયોએ પણ વૈશ્વિક સાંસ્કૃતિક એકતાના પ્રતીક તરીકે દિવાળીની ઉજવણી કરવાની તૈયારીઓ કરી છે. આ વર્ષે પ્રકાશનો તહેવાર ફક્ત ઘરોને જ નહીં પરંતુ વિશ્વના હૃદયને પણ પ્રકાશિત કરશે.
મિત્રો, જો આપણે 2025 ની દિવાળીના અવસરે ભક્તોની ઇચ્છાઓ અને દેવી લક્ષ્મીની તેમની પૂજાને ધ્યાનમાં લઈએ, તો દિવાળીનો અર્થ પોતે જ “અંધકાર પર પ્રકાશનો વિજય” છે. આ તહેવાર સખત મહેનત,ભક્તિ અને સકારાત્મકતામાં વિશ્વાસ રાખનારા દરેકના જીવનમાં નવી આશા, વિશ્વાસ અને સમૃદ્ધિનો દીવો પ્રગટાવે છે. 2025 ની દિવાળીના અવસરે, ભક્તોએ દેવી લક્ષ્મીને પોતાની ઇચ્છાઓ વ્યક્ત કરી, “હે દેવી લક્ષ્મી, ગરીબી, દુઃખ અને દુઃખ દૂર કરો; આપણા ઘરોને સંપત્તિ, જ્ઞાન અને આરોગ્યથી ભરો.” આ ભાવનામાં ફક્ત ભૌતિક સમૃદ્ધિ જ નહીં પરંતુ માનસિક અને આધ્યાત્મિક સંતુલનની ઇચ્છા પણ શામેલ છે. દેવી લક્ષ્મીનું સ્વાગત દરેક ઘરમાં ખાસ ભક્તિ સાથે કરવામાં આવે છે, દરવાજા પર રંગોળી, આંગણામાં દીવાઓની માળા અને પૂજા સ્થળ પર ધૂપદાની ચઢાવવામાં આવે છે. આ એક એવો ક્ષણ છે જ્યારે એક દૈવી ઉર્જા સમગ્ર વાતાવરણમાં પ્રસરી જાય છે, જાણે કે બ્રહ્માંડ પોતે જ ભક્તોના આહ્વાનથી ચમકવા લાગે છે.
મિત્રો, જો આપણે લક્ષ્મી પૂજાના શુભ સમયને ધ્યાનમાં લઈએ, જે આશીર્વાદનો દિવ્ય ક્ષણ છે, તો દિવાળીની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાંજ લક્ષ્મી પૂજાની રાત્રિ છે, જ્યારે આખો પરિવાર દેવી મહાલક્ષ્મી, ભગવાન વિષ્ણુ, ગણેશ અને કુબેરની પૂજા કરવા માટે ભેગા થાય છે. 2025 ના શુભ સમય અનુસાર, આ પૂજા એક ખૂબ જ શુભ સંયોજન હેઠળ થશે, જ્યાં ગ્રહોની સ્થિતિ સંપત્તિ, વ્યવસાયિક વૃદ્ધિ અને વધેલા સૌભાગ્યનો સંકેત આપે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે લક્ષ્મી પૂજાના શુભ સમય દરમિયાન, દેવી લક્ષ્મી પોતે પોતાના ભક્તો પર આશીર્વાદ વરસાવવા માટે પૃથ્વી પર ઉતરે છે. સ્વચ્છતા, શુદ્ધતા અને ભક્તિથી સંતૃપ્ત ઘરોને દેવીના વિશેષ આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. એવું કહેવાય છે કે, “જે કોઈ લક્ષ્મીની નજરથી આશીર્વાદિત થાય છે તે ધન્ય બને છે.” આ જ કારણ છે કે આ રાત્રે દરેક ઘર દીવાઓથી પ્રકાશિત થાય છે, જે દરેક હૃદયમાં નવી આશા જગાડે છે. આ દિવસે, લોકો માત્ર સંપત્તિ માટે જ નહીં પરંતુ ન્યાયીપણા, જ્ઞાન અને શાણપણ માટે પણ પ્રાર્થના કરે છે. કારણ કે, ભારતીય દર્શનશાસ્ત્ર મુજબ, સંપત્તિ ત્યારે જ શુભ છે જ્યારે તેનો ઉપયોગ સમાજના કલ્યાણ માટે, સદાચારના માર્ગે ચાલીને થાય.
મિત્રો, જો આપણે બધા ભેગા થઈને સમાજ, દેશ અને વિશ્વની સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરીએ, તો દિવાળી ફક્ત વ્યક્તિગત સુખ અને સંપત્તિનો તહેવાર નથી; તે સામૂહિક સમૃદ્ધિ અને સામાજિક એકતાનું પ્રતીક છે. આ વર્ષનો પ્રકાશનો તહેવાર ખાસ કરીને “સર્વજન સુખાયે, સર્વજન હિતાયે” ની ભાવનાને સમર્પિત છે. દરેક વ્યક્તિએ આ તકનો લાભ લઈને પોતાના પરિવાર, સમાજ અને દેશના કલ્યાણ માટે કંઈક સકારાત્મક યોગદાન આપવાની પ્રતિજ્ઞા લેવી જોઈએ. દીવા પ્રગટાવવા એ ફક્ત એક પ્રતીક નથી, પરંતુ આપણી અંદર રહેલા અંધકાર, ઈર્ષ્યા, દ્વેષ, લોભ અને અહંકારને દૂર કરવાનો પ્રયાસ પણ છે.ભારત સરકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટે આ વર્ષે ફટાકડા અને પ્રદૂષણ અંગે માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. દિવાળીનો આનંદ પ્રકૃતિની મર્યાદામાં રહે તે જરૂરી છે. આપણે બધાએ આ તહેવાર પર્યાવરણને અનુકૂળ રીતે ઉજવવો જોઈએ, દીવા પ્રગટાવવા જોઈએ પણ ધુમાડો છોડવો જોઈએ નહીં. બાળકોને એ પણ શીખવવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ઉજવણીનો આનંદ ફક્ત પ્રકૃતિ સાથે સુમેળમાં જ પૂર્ણ થાય છે.
મિત્રો, જો આપણે સરયુ ઘાટને ધ્યાનમાં લઈએ, જે અયોધ્યાના દીપોત્સવ 2025 દરમિયાન 2.6 મિલિયન દીવાઓ (માટીના દીવા) થી પ્રકાશિત થશે, તો આ વર્ષે વિશ્વની સાંસ્કૃતિક રાજધાની અયોધ્યામાં દીપોત્સવ ઇતિહાસ રચવા માટે તૈયાર છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 19 ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ સરયુ ઘાટ અને આસપાસના 50 થી વધુ ઘાટ પર કુલ 2,611,101 દીવા પ્રગટાવવામાં આવશે. આ ઘટના માત્ર ધાર્મિક શ્રદ્ધાનું પ્રતીક નથી પણ ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડમાં ભારતની સુવર્ણ પ્રવેશને પણ દર્શાવે છે. અયોધ્યાનું દ્રશ્ય જાણે કોઈ દૈવી ક્ષેત્રમાંથી આવ્યું હોય તેવું લાગે છે: સરયુના પાણીમાં ઝબકતા દીવાઓ, મંદિરોમાં કરવામાં આવતી આરતીઓ, રામ જન્મભૂમિ સંકુલમાં ગુંજતા સ્તોત્રો અને “જય શ્રી રામ” ના નારાઓ ગુંજતા રહે છે. આ તે ક્ષણ છે જ્યારે આખી પૃથ્વી રામરાજ્યની સવાર જેવી લાગે છે. લાખો ભક્તો, પ્રવાસીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા પ્રતિનિધિઓ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે. આ અદભુત દૃશ્યનું ડ્રોન અને ઉપગ્રહોનો ઉપયોગ કરીને વિશ્વભરમાં જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવશે. અયોધ્યામાં પ્રકાશનો આ ઉત્સવ ફક્ત ધાર્મિક લાગણીઓનું પ્રતીક જ નથી પણ ભારતની “વસુધૈવ કુટુંબકમ” ની ભાવનાનું જીવંત ઉદાહરણ પણ છે.
મિત્રો, જો આપણે ધ્યાનમાં લઈએ કે દિવાળી ટાઇમ્સ સ્ક્વેરથી સિડની હાર્બર સુધી વિશ્વભરમાં કેવી રીતે ગુંજશે, તો દિવાળી હવે ભારતીય સરહદો સુધી મર્યાદિત નથી. દર વર્ષની જેમ, “ટાઇમ્સ સ્ક્વેર પર દિવાળી” ન્યૂ યોર્કના ટાઇમ્સ સ્ક્વેરમાં યોજાશે, જ્યાં ભારતીય મૂળના હજારો લોકો દીવાઓ અને રંગબેરંગી પ્રદર્શન દ્વારા ભારતીય સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન કરશે. દિવાળીની ઉજવણી લંડનના ટ્રફાલ્ગર સ્ક્વેર, યુકે, સિડની હાર્બર(ઓસ્ટ્રેલિયા), સિંગાપોરના લિટલ ઇન્ડિયા, દુબઈના ગ્લોબલ વિલેજ અને કેનેડાના ટોરોન્ટો સિટી હોલમાં પણ યોજાશે. આ કાર્યક્રમોમાં માત્ર ભારતીય સમુદાય જ નહીં પરંતુ સ્થાનિક નાગરિકો પણ મોટી સંખ્યામાં હાજરી આપે છે, જે આ તહેવારને વૈશ્વિક સાંસ્કૃતિક સંવાદનું માધ્યમ બનાવે છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉજવણીઓનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: ભલે ધર્મ, ભાષા કે ભૂગોળ અલગ હોય, પ્રકાશનો સંદેશ સાર્વત્રિક છે. અંધકાર સામે પ્રકાશનો આ ઉત્સવ સમગ્ર માનવતાને એક કરે છે.
મિત્રો, જો આપણે દિવાળીને આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ, જે આત્મપ્રકાશનો તહેવાર છે, અને જો આપણે ધાર્મિક વિધિઓ અને પરંપરાઓથી આગળ વધીને જોઈએ, તો દિવાળીનો ઊંડો અર્થ અંદરના પ્રકાશને જાગૃત કરવાનો છે. આ એક એવો તહેવાર છે જ્યારે વ્યક્તિ પોતાના કાર્યો, વિચારો અને દૃષ્ટિકોણને સુધારીને નવી શરૂઆત કરે છે. ભગવાન શ્રી રામનું અયોધ્યામાં આગમન ફક્ત એક ઐતિહાસિક ઘટના નથી, પરંતુ ન્યાય, સત્ય અને કરુણાના પુનઃસ્થાપનનું પ્રતીક પણ છે. દરેક યુગમાં, જ્યારે અંધકાર વધે છે, ત્યારે તેને દૂર કરવા માટે કોઈને કોઈ દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે.દિવાળી આપણને આપણી અંદરનો દીવો બનવાની પ્રેરણા આપે છે, જે અજ્ઞાનનો અંધકાર દૂર કરે છે અને સમાજમાં સકારાત્મક ઉર્જા ફેલાવે છે.
મિત્રો, જો આપણે દિવાળીને આર્થિક દ્રષ્ટિકોણથી વેપાર, રોકાણ અને રોજગારના તહેવાર તરીકે ગણીએ, તો
દિવાળી ભારતની સૌથી મોટી આર્થિક પ્રવૃત્તિનો સમય પણ છે. આ પ્રસંગે બજારોમાં કરોડો રૂપિયાના વ્યવહારો થાય છે. સોનું, ચાંદી, ઓટોમોબાઈલ, ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો, કાપડ, મીઠાઈઓ અને સુશોભન વસ્તુઓનું વેચાણ વધે છે. રિટેલ ટ્રેડ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયાના મતે, દિવાળીની સિઝન 2025માં આશરે ₹3.5 લાખ કરોડનું ટર્નઓવર પેદા કરે તેવી અપેક્ષા છે. આ તહેવાર માત્ર અર્થતંત્રને વેગ આપતો નથી પણ લાખો નાના વેપારીઓ, કારીગરો અને હસ્તકલાકારોના જીવનમાં ખુશીઓ પણ લાવે છે.
મિત્રો, જો આપણે પર્યાવરણીય જાગૃતિ અને ગ્રીન દિવાળી તરફના પગલાને ધ્યાનમાં લઈએ, તો દિવાળી 2025 નો ખાસ સંદેશ છે, “ગ્રીન દિવાળી, સ્વચ્છ ભારત.” સરકાર અને પર્યાવરણીય સંગઠનોએ લોકોને માટીના દીવા, કુદરતી રંગો અને પર્યાવરણને અનુકૂળ સજાવટનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરી છે. આ વર્ષે, ઘણી શાળાઓ, કોલેજો અને સંસ્થાઓએ “એક દીપ પ્રકૃતિ કે નામ” અભિયાન શરૂ કર્યું છે, જે વૃક્ષારોપણ, જળ સંરક્ષણ અને પ્લાસ્ટિક મુક્ત ઉજવણીને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ દિવાળીના સાચા હેતુ – “પ્રકાશ ફેલાવવા” ને વધુ ગહન બનાવે છે.
મિત્રો, જો આપણે સંસ્કૃતિથી લઈને વૈશ્વિક રાજદ્વારી સુધી દિવાળીના નવા પરિમાણને ધ્યાનમાં લઈએ, તો ભારત સરકારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દિવાળીને સોફ્ટ પાવર ડિપ્લોમસીના સ્વરૂપ તરીકે પણ રજૂ કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, વ્હાઇટ હાઉસ અને ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટ જેવા સ્થળોએ દિવાળીની ઉજવણી હવે સામાન્ય બની ગઈ છે. 2025 માં, ભારત-યુકે અને ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં સાંસ્કૃતિક એકતાના પ્રતીક તરીકે દિવાળીનો ઉપયોગ ખાસ મહત્વ ધરાવશે. આ સંદેશ આપે છે કે ભારત ફક્ત આર્થિક કે લશ્કરી શક્તિ નથી, પણ એક આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક શક્તિ પણ છે, જે “વિશ્વ ગુરુ” ની ભાવનાને જીવંત રાખે છે.
તેથી, જો આપણે ઉપરોક્ત સમગ્ર વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે દીવાઓનો આ પ્રકાશ માનવતાનો ઉત્સવ છે. દિવાળી 2025 ફક્ત એક ધાર્મિક તહેવાર નથી પરંતુ માનવતાના પ્રકાશનો ઉત્સવ બની ગયો છે. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે ભલે યુગ બદલાય અને ટેકનોલોજી આગળ વધે, પ્રકાશનું મૂલ્ય ક્યારેય ઘટતું નથી. જ્યારે અયોધ્યાના સરયુ ઘાટ પર 2.6 મિલિયન દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે, અને જ્યારે ટાઇમ્સ સ્ક્વેરમાં ભારતીયો “જય શ્રી રામ” અને “શુભ દિવાળી” ના ઘોષણા કરે છે, ત્યારે આખું વિશ્વ સંદેશ સાંભળશે: “જ્યાં પ્રકાશ છે, ત્યાં જીવન છે. જ્યાં પ્રેમ છે, ત્યાં ભગવાન છે.” આ દિવાળી, ફક્ત તમારા ઘરોને જ નહીં પણ તમારા હૃદયને પણ પ્રકાશિત કરો. કારણ કે સાચી દિવાળી એવી છે જે અંધકારને દૂર કરે છે અને આત્માને પ્રકાશિત કરે છે.
કિશન સન્મુખદાસ ભવનાની ગોંડિયા મહારાષ્ટ્ર 9226229318
