(લેખક : ચંદ્રવદન ધ્રુવ)
આજના સમયમાં વોટ્સએપ માત્ર વાતચીતનું સાધન નથી રહ્યું. ફોટા, વિડિયો, દસ્તાવેજો, બેંક સંબંધિત માહિતી, ઓફિસના પેપર્સ અને વ્યક્તિગત સંદેશાઓ માટે પણ તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ આ સગવડ વચ્ચે એક નાની બાબત એવી છે, જેને મોટાભાગના લોકો અવગણે છે — વોટ્સએપનું મીડિયા ઓટો ડાઉનલોડ ઘણા મોબાઇલમાં આ સેટિંગ ચાલુ હોય છે. પરિણામે કોઈપણ વ્યક્તિ ફોટો, વિડિયો, પીડીએફ કે દસ્તાવેજ મોકલે તો તે તમારા ફોનમાં આપોઆપ ડાઉનલોડ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે આ સુવિધા અનુકૂળ લાગે છે, પરંતુ સાયબર સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ક્યારેક જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
ઓટો ડાઉનલોડ શું કરે છે?
વોટ્સએપમાં ઓટો ડાઉનલોડ ચાલુ હોય ત્યારે મેસેજ સાથે આવેલી ફાઇલ તમે ખોલો કે ન ખોલો, તે પહેલેથી
જ તમારા ફોનમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે. ઘણા લોકોને લાગે છે કે “ફાઇલ ખોલી નથી એટલે કોઈ જોખમ
નથી.” પરંતુ હકીકતમાં અજાણી ફાઇલ ફોનમાં સંગ્રહિત થવી પણ સાવચેતી માંગે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ઘણી વખત અજાણ્યા નંબરથી “Electricity Bill Pending”, “KYC Update”, “Court NOice” અથવા “Document Verification” જેવા શીર્ષક સાથે પીડીએફ કે દસ્તાવેજ મોકલવામાં આવે છે. લોકો ઘણીવાર તેને સાચી નોટિસ માનીને ઉતાવળમાં ખોલી બેસે છે.
સાયબર ઠગો આ રીતનો ઉપયોગ કેમ કરે છે?
સાયબર ઠગો જાણે છે કે આજે મોટાભાગના લોકો વોટ્સએપ પર આવતી ફાઇલને સામાન્ય માને છે. જ્યારે ફાઇલ પહેલેથી જ ફોનમાં ડાઉનલોડ થયેલી હોય, ત્યારે વ્યક્તિનો શંકાનો સ્તર ઘટે છે. પછી તે ફાઇલ
ખોલવાની સંભાવના વધી જાય છે.
ઠગોનો મુખ્ય હેતુ ભય, ઉતાવળ અથવા જિજ્ઞાસા ઊભી કરવાનો હોય છે. “તમારું બિલ બાકી છે”, “કોર્ટ નોટિસ”, કેવાયસી બંધ થશે” જેવી ભાષા જોઈને લોકો તરત પ્રતિક્રિયા આપે છે. ઘણી વખત છેતરપિંડીની શરૂઆત અહીંથી જ થાય છે.
માત્ર સુરક્ષા નહીં — ગોપનીયતા અને સ્ટોરેજનો પ્રશ્ન પણ
ઓટો ડાઉનલોડનો એક બીજો અસરકારક મુદ્દો છે — ફોનનું સ્ટોરેજ. રોજના દસેક ગ્રુપ, પરિવારના સંદેશા, ઓફિસના દસ્તાવેજો અને અન્ય ફાઇલો આપોઆપ ડાઉનલોડ થતી રહે છે. થોડા દિવસોમાં ગેલેરીમાં સેકડો બિનજરૂરી ફોટા અને વિડિયો ભેગા થઈ જાય છે.
તેના પરિણામેઃ ફોન ધીમો પડી શકે છે. સ્ટોરેજ ઝડપથી ભરાઈ જાય છે.મહત્વની ફાઇલ શોધવી મુશ્કેલ બને છે.ગોપનીય માહિતી અનિચ્છિત રીતે ફોનમાં સંગ્રહિત રહી શકે છે.આ માત્ર ટેક્નિકલ નહીં, પરંતુ ગોપનીયતા સાથે પણ જોડાયેલો મુદ્દો છે..
ઓટો ડાઉનલોડ બંધ કેવી રીતે કરવું?
આ સેટિંગ બદલવામાં માત્ર થોડા સેકન્ડ લાગે છે.
૧. વોટ્સએપ ખોલો,૨. ઉપર જમણી બાજુના ત્રણ ડોટ્સ પર ક્લિક કરો,૩. Sªtings પસંદ કરો,૪. Storage and dataમાં જાઓ,૫. Media auto-downloadહેઠળ ત્રણ વિકલ્પ દેખાશે When using mobile data,o When connected on Wi-Fi,આ ત્રણેયમાં જઈને ફોટા, વિડિયો, ઓડિયો અને દસ્તાવેજોની પસંદગી દૂર કરો.,ત્યારબાદ કોઈપણ ફાઇલ આપોઆપ ડાઉનલોડ નહીં થાય. તમે ઇચ્છો ત્યારે જ તે ખોલી શકશો.
વધુ સુરક્ષા માટે શું કરી શકાય?
અજાણ્યા નંબરથી આવેલી ફાઇલ તરત ન ખોલવી,કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરતા પહેલાં તેની ખાતરી કરવી, Media visibility બંધ રાખવી જેથી ફાઇલ સીધી ગેલેરીમાં સેવ ન થાય, ફોનમાં ફિંગરપ્રિન્ટ, ફેસ લૉક અથવા પીઆઇએન સક્રિય રાખવો, શંકાસ્પદ નંબરને બ્લોક કરવો,નાની સાવચેતી, મોટો બચાવ, સાયબર સુરક્ષામાં મોટા ઉપાયો કરતાં ઘણી વખત નાની સેટિંગ્સ વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે.,વોટ્સએપમાં ઓટો ડાઉનલોડ બંધ રાખવું એવો જ એક સરળ અને ઉપયોગી પગલું છે.ડિજિટલ યુગમાં સુરક્ષા હવે માત્ર એન્ટીવાયરસ સુધી મર્યાદિત નથી. ઘણી વખત તે અમારી રોજિંદી ટેવ અને સેટિંગ્સ પર આધાર રાખે છે.
