વૈશ્વિક સ્તરે, આખું વિશ્વ આતંકવાદના ભયથી પીડાઈ રહ્યું છે, વિશ્વના લગભગ દરેક દેશમાં, આતંકવાદ કોઈને કોઈ સ્વરૂપે અથવા છુપાયેલો છે જે દેશની પ્રગતિ અને વિકાસમાં અવરોધો ઉભા કરી રહ્યો છે, હું, એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભાવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર, માનું છું કે દરેક દેશની પ્રાથમિકતા તેના દેશમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખીને તેના નાગરિકોના જીવનને ભયમુક્ત બનાવવાની છે, તેથી જ દરેક દેશે આતંકવાદને ખતમ કરવામાં યોગદાન આપવું જરૂરી છે. ભારત પણ તે પીડિત દેશોમાંનો એક છે, પરંતુ હવે ભારતે આતંકવાદ સામે એક મોટું જનજાગૃતિ અભિયાન શરૂ કર્યું છે, અને જાહેર કર્યું છે કે આપણે હવે આતંકવાદ અને તેના માલિકો વચ્ચે ભેદભાવ રાખીશું નહીં. વૈશ્વિક સ્તરે આતંકવાદ વિશ્વના દરેક દેશ માટે એક ગંભીર સમસ્યા બની ગયો છે, અને તેનો પર્યાય ભ્રષ્ટાચાર પણ એક ગંભીર સમસ્યા છે, કારણ કે આ બંને એક જ સિક્કાની બે બાજુઓ છે. આતંકવાદને ભંડોળ પૂરું પાડવું એ પણ ભ્રષ્ટાચારનું એક સ્વરૂપ છે, જેની મદદથી આતંકવાદ જન્મે છે અને ખીલે છે, એટલે કે અસ્તિત્વમાં આવે છે. વાસ્તવમાં, આતંકવાદ અને ભ્રષ્ટાચાર દાયકાઓથી અવિભાજ્ય છે, કારણ કે જો ભંડોળ એટલે કે ભ્રષ્ટાચાર ન હોય તો આતંકવાદ ખીલતો નથી. જોકે, આતંકવાદીઓએ વિસ્ફોટોની મોટી ઘટનાઓને અંજામ આપ્યો છે જેમાં હજારો અને લાખો લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, એવા ઘણા ઉદાહરણો છે જેનું ચોક્કસ ઉદાહરણ 22 એપ્રિલ 2025 ના રોજ ભારતમાં ફરીથી જોવા મળ્યું જેમાં 26 નિર્દોષ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. એફએટીએફ દ્વારા ‘આતંકવાદી ભંડોળના જોખમો પર વ્યાપક અપડેટ’ રિપોર્ટ બહાર પાડવામાં આવ્યો હોવાથી, આજે મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતીની મદદથી, આપણે આ લેખ દ્વારા એફએટીએફ રિપોર્ટમાં સોશિયલ મીડિયા, ક્રાઉડફંડિંગ પ્લેટફોર્મ અને ઓનલાઈન માર્કેટપ્લેસ દ્વારા આતંકવાદી ભંડોળમાં ભંડોળ એકત્ર કરવાના ખુલાસા અંગે ચર્ચા કરીશું, આતંકવાદને તેના મૂળમાંથી નાબૂદ કરવા અને તેના ભંડોળને રોકવા માટે કાયમી ઉકેલ શોધવો એ વર્તમાન સમયની માંગ છે.
મિત્રો, જો આપણે એફએટીએફ દ્વારા એક દિવસ પહેલા બહાર પાડવામાં આવેલા રિપોર્ટમાં આતંકવાદી ભંડોળમાં ડિજિટલ સોશિયલ ઓનલાઈન માર્કેટિંગ જેવી નવી આધુનિક ડિજિટલ પદ્ધતિઓના ઉપયોગ વિશે વાત કરીએ, તો આ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે આતંકવાદી સંગઠનો હજુ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થાનો દુરુપયોગ કરીને તેમના કૃત્યો કરી રહ્યા છે અને હુમલાઓનું આયોજન કરી રહ્યા છે, જેમાં આતંકવાદના ભંડોળને અસર કરતા મુખ્ય પરિબળો છે:(1) એકલા સક્રિય આતંકવાદીઓ અને ન્યૂનતમ ભંડોળની જરૂર હોય તેવા નાના સંગઠનો; (2)આફ્રિકા અને દક્ષિણ એશિયામાં અસુરક્ષિત અને છિદ્રાળુ સરહદો; (3) કેટલાક દેશો દ્વારા આતંકવાદને રાજ્ય સ્તરનું સમર્થન આપવામાં આવી રહ્યું છે;(4)મુક્ત વેપાર ક્ષેત્રનું નબળું નિરીક્ષણ અને નિયમોનો અભાવ વગેરે. આતંકવાદને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે પરંપરાગત પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવી રહી છે, અલ-શબાબ અને હમાસ જેવા જૂથો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા રોકડ-આધારિત વ્યવહારો, હવાલા અને અન્ય અનૌપચારિક પદ્ધતિઓ, જે શોધવા મુશ્કેલ છે. વર્તમાન આધુનિક યુગમાં નવી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવી રહી છે, જેમ કે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ: સોશિયલ મીડિયા, ક્રાઉડફંડિંગ પ્લેટફોર્મ અને ઓનલાઈન માર્કેટપ્લેસ દ્વારા ભંડોળ એકત્ર કરવું; બિટકોઈન જેવી વર્ચ્યુઅલ કરન્સીનો ઉપયોગ;ઓનલાઈન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ વગેરે દ્વારા ભંડોળ ટ્રાન્સફર. ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ: બોકો હરામ જેવા જૂથો દ્વારા ખંડણી, ખંડણી માટે અપહરણ, ડ્રગની હેરફેર અને કુદરતી સંસાધનો (દા.ત. સોનું, લાકડા વગેરે) નો ગેરકાયદેસર વેપાર.બિન-લાભકારી અને કાનૂની સંસ્થાઓનો દુરુપયોગ:ફ્રન્ટ કંપનીઓ અને શેલ કંપનીઓ દ્વારા ભંડોળ છુપાવવું;બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (એનજીઓ) ના ભંડોળનું આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં ફેરબદલ, વગેરે. આતંકવાદના ધિરાણને રોકવા માટે મુખ્ય ભલામણો:ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા દેશોમાં નાણાં ટ્રાન્સફરનું વારંવાર નિરીક્ષણ, વર્ચ્યુઅલ સંપત્તિઓ અને પ્રીપેડ કાર્ડ્સ જેવા અનામી-વધારતા સાધનોનો ઉપયોગ વગેરે જેવા જોખમ સૂચકાંકોની ઓળખ કરવી.સંગઠિત બહુપક્ષીય પ્રતિભાવ: આતંકવાદના ધિરાણના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વભાવનો સામનો કરવા માટે, યુએન સુરક્ષા પરિષદે એફએટીએફ પ્રતિબંધો હેઠળ આતંકવાદી સંગઠનોને બહુપક્ષીય રીતે સૂચિબદ્ધ કરવા જોઈએ. બોક્સની બહાર પહોંચવું: સોશિયલ મીડિયા અને મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઉભા થતા જોખમોને વધુ સારી રીતે સમજવા અને તેનો સામનો કરવા માટે લક્ષિત જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી વિકસાવવી આવશ્યક છે.અહેવાલ દર્શાવે છે કે આતંકવાદી સંગઠનો કામગીરી હાથ ધરવા અને હુમલાઓની યોજના બનાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આતંકવાદી ધિરાણને પ્રભાવિત કરતા મુખ્ય પરિબળો: એકલા સક્રિય આતંકવાદીઓ અને ન્યૂનતમ ભંડોળની જરૂરિયાતો ધરાવતા નાના જૂથો; આફ્રિકા અને દક્ષિણ એશિયામાં છિદ્રાળુ અને અસુરક્ષિત સરહદો; કેટલાક દેશો દ્વારા આતંકવાદને રાજ્ય સ્તરનું સમર્થન; મુક્ત વેપાર ક્ષેત્રોનું નબળું નિરીક્ષણ અને નિયમન, વગેરે. આતંકવાદી ધિરાણના માધ્યમો પરંપરાગત પદ્ધતિઓ: રોકડ-આધારિત વ્યવહારો, હવાલા અને અલ-શબાબ અને હમાસ જેવા જૂથો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી અન્ય અનૌપચારિક પદ્ધતિઓ, જે શોધવા મુશ્કેલ છે.નવી પદ્ધતિઓ: ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ: સોશિયલ મીડિયા, ક્રાઉડફંડિંગ પ્લેટફોર્મ અને ઓનલાઇન બજારો દ્વારા ભંડોળ એકત્ર કરવું; બિટકોઇન જેવી વર્ચ્યુઅલ કરન્સીનો ઉપયોગ; ઓનલાઇન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ભંડોળ ટ્રાન્સફર, વગેરે. ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ: બોકો હરામ જેવા જૂથો દ્વારા ખંડણી, ખંડણી માટે અપહરણ, ડ્રગ હેરફેર અને કુદરતી સંસાધનો (જેમ કે સોનું, લાકડા, વગેરે) નો ગેરકાયદેસર વેપાર. બિન-લાભકારી અને કાનૂની સંસ્થાઓનો દુરુપયોગ: ફ્રન્ટ કંપનીઓ અને શેલ કંપનીઓ દ્વારા ભંડોળ છુપાવવું; NGO માંથી ભંડોળ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં વાળવું, વગેરે. આતંકવાદના ધિરાણને રોકવા માટે મુખ્ય ભલામણો: જોખમ સૂચકાંકો ઓળખો: જેમ કે ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા દેશોમાં નાણાં ટ્રાન્સફરનું વારંવાર નિરીક્ષણ કરવું, વર્ચ્યુઅલ અસ્કયામતો અને પ્રીપેડ કાર્ડ જેવા અનામી-વધારવાના સાધનોનો ઉપયોગ વગેરે. સંગઠિત બહુપક્ષીય પ્રતિભાવ: આતંકવાદના ધિરાણના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વભાવનો સામનો કરવા માટે યુએન સુરક્ષા પરિષદના પ્રતિબંધો હેઠળ આતંકવાદી સંગઠનોને બહુપક્ષીય રીતે સૂચિબદ્ધ કરવા.એફએટીએફ ધોરણોની બહારના ક્ષેત્રો સુધી પહોંચવું: સોશિયલ મીડિયા અને મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઉભા થતા જોખમોને વધુ સારી રીતે સમજવા અને તેનો સામનો કરવા માટે લક્ષિત જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી વિકસાવો.
મિત્રો, જો આપણે આતંકવાદને ખતમ કરવાની વાત કરીએ, તો જ્યાં સુધી આપણે તેના વિકાસના રસ્તાઓ શોધીને તેનો નાશ ન કરીએ, ત્યાં સુધી આ સમસ્યા વધતી જ રહેશે અને ભારે નુકસાન પહોંચાડતી રહેશે. તેથી, જો તેનું કોઈ સૌથી મહત્વપૂર્ણ મૂળ હોય, તો તે આતંકવાદી છાવણી, ગંદા મન, મગજ ધોવા, બેરોજગારી, નફરતભર્યું ભાષણ અને અન્ય ઘણા મૂળ છે અને આ મૂળના વિકાસનો એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ ધિરાણ એટલે કે આતંક વાદી ભંડોળ છે. તેથી, જો આ મૂળ કાપી નાખવામાં આવે છે, તો તેના સહભાગી મૂળ આપમેળે પ્રતિકૂળ અસર કરશે અને તેના અંત તરફ પગલાં લેવામાં આવશે. તેથી, નો મની ફોર ટેરર પર વૈશ્વિક એકતા બનાવીને એક એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવાની અને તેનો કડક અમલ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવો એ સમયની જરૂરિયાત છે. તેથી, જો આપણે ઉપરોક્ત વિગતોનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે આતંકવાદી ભંડોળનો ખુલાસો – એફએટીએફ એ ‘ટેરરિસ્ટ ફાઇનાન્સિંગ રિસ્ક પર વ્યાપક અપડેટ’ રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો છે,એફએટીએફ
એ સોશિયલ મીડિયા, ક્રાઉડફંડિંગ પ્લેટફોર્મ અને ઓનલાઈન માર્કેટપ્લેસ દ્વારા આતંકવાદી ભંડોળમાં ભંડોળના સંગ્રહનો ખુલાસો કર્યો છે. આતંકવાદને જડમૂળથી નાબૂદ કરવા અને તેના ભંડોળને રોકવા માટે કાયમી ઉકેલ શોધવો એ સમયની જરૂરિયાત છે.
કિશન સંમુખદાસ ભાવનાઈ ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9359653465
