વૈશ્વિક સ્તરે આપણા ભારતના વડીલોની કહેવતો પ્રાચીન કાળની છે, પરંતુ જો આપણે આજના યુગ અને આપણી આગામી પેઢીઓ પર નજર કરીએ તો તે સંપૂર્ણ રીતે બંધબેસે છે. વડીલોના દરેક શબ્દ હીરા અને મોતી જેવા છે, તેમને ઓળખવા માટે તમારે ફક્ત ઝવેરીની આંખની જરૂર છે. જો આપણે ઊંડાણમાં જઈને આપણા જીવનમાં તે કહેવતો અને શબ્દોના અર્થોને ઘડીએ, તો મિત્રો, દુ:ખની હિંમત નથી, નિષ્ફળતાઓની તાકાત નથી, જે આપણી તરફ વળાંક લઈ શકે, આપણને ફક્ત હિંમત, જુસ્સો, દૃઢ નિશ્ચયની જરૂર છે. સફળતા તમારી આગળ માથું ઝુકાવશે. આજે આપણે તે વિચારધારાઓના એક ભાગ, વડીલોની વાતોની ચર્ચા કરીશું. ભલે ઘણી કહેવતો છે જેમ કે દરેક દાણા માટે ભીખ માંગવી, એક જ ઝાડના ત્રણ પાંદડા, ખરાબ નજરવાળો એક તમારો ચહેરો બગાડશે, જે પરિવાર સાથે દગો કરશે તે તેનો નાશ કરશે, એક લાખ રૂપિયાની બંધ મુઠ્ઠી ખુલશે અને પછી તેની કોઈ કિંમત રહેશે નહીં, જેમાં હજારો કહેવતો શામેલ છે, પરંતુ આજે આપણે ચર્ચા કરીશું, “તમારા ગુણો શોધો, તમારી ખામીઓ દર્શાવવા માટે લોકો છે”. “જો તમારે એક પગલું ભરવું હોય તો તેને આગળ વધો, તમને પાછળ ખેંચવા માટે લોકો છે”
મિત્રો, જો આપણે થોડા લોકો વિશે વાત કરીએ જે નિરાશ કરે છે અને નિંદા કરે છે, તો આ કહેવત બિલકુલ સાચી પડે છે કે જીવનના નિયમો પણ કબડ્ડી રમત જેવા છે. સફળતાની રેખાને સ્પર્શતાની સાથે જ લોકો તમારા પગ ખેંચવાનું શરૂ કરે છે, જેનું મુખ્ય કારણ નફરત, વિરોધમાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ, નકારાત્મકતા, સખત મહેનતનો અભાવ, પોતાને પ્રમાણિત કરવાની ઇચ્છા, અચેતન ઇરાદો, પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખવું, ખરાબ નજર અને સમાજમાં પોતાની પ્રતિષ્ઠા ગુમાવવાનો ડર વગેરે છે. આવા લોકો કાં તો પોતાના સમકક્ષ કે હરીફને સફળ થવા દેતા નથી અથવા સફળતાની સીડી પર પહોંચ્યા પછી, તેઓ પોતાની શક્તિનો ઉપયોગ તેનો પગ ખેંચવા માટે કરે છે, આ સદીઓથી થઈ રહ્યું છે. દરેક ક્ષેત્રમાં, પછી ભલે તે રાજકારણ હોય, શિક્ષણ હોય, સરકારી હોય, બિન-સરકારી હોય, સામાજિક હોય, સહકારી હોય, વગેરે, દરેક ક્ષેત્રમાં, આપણે બે વ્યક્તિઓ, અનેક વ્યક્તિઓ, જૂથો, બે જૂથો વચ્ચે પગ ખેંચવાની પ્રથા જોઈ છે. સફળતાનો પગ ખેંચવાની આ પ્રથા ફક્ત રાષ્ટ્રીય સ્તરે જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ છે. આજકાલ આપણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા છીએ કે, એક દેશની નજર વિશ્વનો તાજ પહેરવાની ઇચ્છા પર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે COVID-19 ફેલાવવાનો આરોપ લાગ્યા પછી, વિશ્વ હવે તેના કાવતરાથી ચોંકી ગયું છે. યોજના ફૂગ દ્વારા અમેરિકાને ભૂખે મરવાની હતી. યોજના અનાજ, ખાદ્ય પદાર્થો અને પાકનો નાશ કરવાની હતી.
મિત્રો, જો આપણે ભારતની વાત કરીએ, તો તાજેતરના દિવસોમાં રાજકારણ અને રમતગમત સહિત ઘણા ક્ષેત્રોમાં મોટા કેસ નોંધાયા છે, જેનું પરિણામ એ છે કે આપણે પોતાની પ્રતિષ્ઠા, પદ અને હોદ્દો જાળવવા માટે ઘણા ક્ષેત્રોમાં હત્યાઓ અને રાજકીય જગતમાં ગંભીર આરોપો જોઈ રહ્યા છીએ. જેમને બીજાઓ સફળતાની સીડી પર પહોંચવાને કારણે પોતાનું સ્થાન, સન્માન અને પ્રતિષ્ઠા ગુમાવવાનો ડર હોય છે, તેઓ જ સફળ લોકો સામે આવું કરે છે. વ્યક્તિની આદતો નક્કી કરે છે કે તે તેના જીવનમાં કેટલો સફળ થશે અને તે ક્યાં સુધી જશે. દરેક વ્યક્તિ સફળ થવા માંગે છે પરંતુ દરેકને સફળતા મળતી નથી. વ્યક્તિની ખરાબ આદતો તેને નિષ્ફળતાના અંધકારમાં ડૂબાડી દે છે અને તે જ જગ્યાએ, સારી આદતો તેને સફળતાની ઊંચાઈઓ પર લઈ જાય છે.
મિત્રો, જો આપણે એવા લોકો વિશે વાત કરીએ જે દોષો શોધે છે અને ટીકા કરે છે, તો લોકો ખરાબ બોલે છે કારણ કે, સૌ પ્રથમ, ટીકાનો રસ ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ હોય છે, એકવાર તમે તેનો સ્વાદ ચાખો છો, તો તમે તેને વારંવાર ચાખવા માંગો છો. તેનો સ્વાદ આપણને બાળપણમાં જ પરિવાર અને સમાજ દ્વારા આપવામાં આવે છે! અહંકારને સંતોષ હોવો જોઈએ કે જુઓ તે કેટલો ખરાબ છે અને આપણે કેટલા સારા છીએ! કોઈનો અહંકાર જેટલો મોટો હોય છે, તેને ટીકાનો ડોઝ વધુ જોઈએ છે. મારું માનવું છે કે જે લોકો ખામીઓ શોધે છે અથવા ટીકા કરે છે તેમને ટીકા કરવા માટે પીડિત શોધવા માટે બહાનું જોઈએ છે. પીડિતને ટીકાના તીરથી મારવામાં તેમને એક વિચિત્ર સારી લાગણી થાય છે! આકસ્મિક રીતે, એક દિવસ મેં એક સત્સંગમાં સાંભળ્યું: ટીકાકાર ટીકા કરનાર વ્યક્તિના ધોબી જેવો છે. જેમ ધોબી કપડાંમાંથી ગંદકી ધોઈ નાખે છે, તેવી જ રીતે ટીકાકાર ટીકા કરનાર વ્યક્તિના ખરાબ કાર્યો ધોઈ નાખે છે. વધુમાં, ટીકાકારના ખરાબ કાર્યો ટીકા કરવાથી વધે છે. હવે સત્સંગ એ સત્યનો સંગ છે, હું ત્યાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ વસ્તુને ખોટો માની શકતો નથી. છતાં, લોકો એટલા મહાન નથી કે તેઓ ટીકા કરવામાં લગભગ શૂન્ય થઈ જાય, પરંતુ કાર્યોની વાત એટલી ડરામણી છે કે કોઈની ટીકા કરતા પહેલા, વ્યક્તિએ હજાર વાર વિચારવું જોઈએ કે બીજાના કાર્યોની ગંદકીથી હું પોતાને વધુ ગંદા કેમ બનાવું? શું મારા કાર્યો પહેલાથી જ ઉચ્ચ કક્ષાના છે? જાણતા કે અજાણતા, દરેક વ્યક્તિ કોઈને કોઈ ખોટા કાર્યો કરે છે. જે લોકો હંમેશા બીજાઓની ટીકા કરે છે, કૃપા કરીને આ હકીકત પર ધ્યાન આપો અને કબીર દાસજીના આ શેરને યાદ રાખો, ખરેખર આ શેર દરેકના જીવનનું અંતિમ સત્ય છે, અહીં કોઈ દૂધ જેટલું નિર્દોષ નથી.જ્યારે હું ખરાબ લોકોને શોધવા ગયો ત્યારે મને કોઈ ખરાબ મળ્યું નહીં.
જ્યારે મેં મારા હૃદયની તપાસ કરી ત્યારે મારાથી ખરાબ કોઈ નહોતું.તેથી, ફક્ત તે જ વ્યક્તિએ ટીકાનો પથ્થર ફેંકવો જોઈએ જેણે ક્યારેય કોઈ નિંદનીય કાર્ય કર્યું નથી, નહીં તો ટીકાકારનો પોતાનો અંતરાત્મા તેને ધોબી કહેશે!
મિત્રો, જો આપણે સંબોધનની વાત કરીએ, તો આપણે સફળતા પ્રાપ્ત કરનારાઓ સાથે ખભે ખભા મિલાવીને ઊભા રહેવું જોઈએ. આપણે તેમની પાસેથી પ્રેરણા લેવાની હિંમત એકઠી કરવી જોઈએ. આપણે તેમને આપણા પ્રેરણા સ્ત્રોત બનાવવા જોઈએ, અને તેમના પગ ખેંચવા નહીં. વડીલોએ પણ કહ્યું છે કે જે લોકો બીજા માટે ખાડો ખોદે છે તેઓ પોતે પણ એ જ ખાડામાં પડે છે, આ વાત બિલકુલ સાચી છે.
મિત્રો, જો આપણે પ્રેરણા અને સફળ વ્યક્તિ પાસેથી પ્રોત્સાહન મેળવવાની વાત કરીએ, તો મારો વ્યક્તિગત અભિપ્રાય છે કે સફળતાના 10 ગુણો હોવા જોઈએ. (1)- ધ્યેય નક્કી કરવો- સફળ વ્યક્તિ બનવા માટે અથવા જીવનમાં સફળતા મેળવવા માટે, સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે ધ્યેય નક્કી કરવો. જ્યાં સુધી તમે ધ્યેય નક્કી ન કરો ત્યાં સુધી એવું લાગે છે કે તમે સફળતાથી ઘણા દૂર ઉભા છો. (2)- મજબૂત ઇચ્છાશક્તિ- જો કોઈ કાર્ય કરવાની આપણી ઇચ્છાશક્તિ મજબૂત અને મક્કમ હોય, તો કંઈપણ અશક્ય નથી અને આપણે દરેક કાર્યને શક્ય બનાવી શકીએ છીએ. (3) નકારાત્મકતા-: આ એક એવી વસ્તુ છે જે આપણા દરેક સ્વપ્નને બગાડી શકે છે. જ્યારે પણ આપણે કંઈક કરવા માંગીએ છીએ, ત્યારે આપણે સૌ પ્રથમ વિચારીએ છીએ કે ‘ના, આપણે તે કરી શકીશું નહીં, આપણી પાસે આ કાર્ય કરવાની ક્ષમતા નથી’. આ નકારાત્મક વિચાર જે કાર્ય કરવાનું છે તે બગાડી શકે છે. તેથી જ શક્ય હોય ત્યાં સુધી, નકારાત્મકતાને ટાળવી જોઈએ. (૪) હંમેશા સત્યના માર્ગ પર રહો. (૫) ધીરજ રાખો. (૬) સખત મહેનત – સખત મહેનત, જો તમે જીવનમાં કોઈપણ કાર્યમાં સફળતા મેળવવા માંગતા હો, તો તેના માટે સખત મહેનત કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સખત મહેનત વિના સફળતા મેળવવી લગભગ અશક્ય છે. સખત મહેનત અને સમર્પણથી કરવામાં આવેલ કાર્ય તમને જીવનમાં આગળ લઈ જઈ શકે છે. (૭) તમારી શક્તિઓ અને નબળાઈઓને ઓળખો – જીવનમાં સફળતા હંમેશા તે વ્યક્તિને મળે છે જે પોતાની શક્તિઓ અને નબળાઈઓને ઓળખીને સખત મહેનત કરે છે. (૮) બીજાઓ સાથે સરખામણી ન કરો – દરેક વ્યક્તિની પોતાની ક્ષમતા અને ક્ષમતા હોય છે. સારા વિદ્યાર્થીઓ પણ પોતાની ક્ષમતાના આધારે સફળ થાય છે, બીજાઓની નકલ કરીને નહીં. તમારે પણ જીવનમાં સફળ થવા માટે તમારી રીતે સખત મહેનત કરવી જોઈએ. (૯) હિંમત – તમે જીવનમાં સફળતા મેળવવા માટે તમારા લક્ષ્યો નક્કી કર્યા છે અને તેના માટે સંપૂર્ણ તૈયારીઓ પણ કરી છે. પરંતુ ફક્ત હિંમત જ જીવનમાં સફળતાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકે છે, તેથી જ હિંમત અત્યંત જરૂરી છે. (૧૦)-આત્મવિશ્વાસ – આ સફળતાની સીડીનો આધાર છે.
તો જો આપણે ઉપરોક્ત વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણે જોઈશું કે તમારી શક્તિઓ શોધવા અને તમારી ખામીઓ શોધવા માટે લોકો છે. જો તમારે એક પગલું ભરવું હોય, તો તેને આગળ ધપાવો, તમને પાછળ ખેંચવા માટે લોકો હોય છે. જીવનના નિયમો પણ કબડ્ડી રમત જેવા હોય છે. સફળતાની રેખાને સ્પર્શતાની સાથે જ લોકો તમારી પાછળ આવવા લાગે છે. એટલે કે, શ્રેષ્ઠ સફળતા કાંટાનો મુગટ છે. આ માટે, હિંમત, જુસ્સો અને ઉત્સાહના મંત્રનો ઉપયોગ કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે અને ટીકા કરનાર વિરોધી ઉપરોક્ત 10 મંત્રોનું પાલન કરીને તેમના જીવનને શ્રેષ્ઠ બનાવી શકે છે, જેના કારણે તેમનું જીવન પણ સુધરશે અને તેઓ મૃત્યુ પછીના જીવનમાં પણ બહાર આવશે.
કિશન સન્મુખદાસ ભવનાઈ ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9359653465
