રાજકારણમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી બંધારણ અને લોકશાહી ચર્ચાનું કેન્દ્ર રહ્યા છે, પરંતુ હવે સમય આવી ગયો છે કે વિધાનસભા પર ચર્ચા કરવામાં આવે અને સંસદ લોકોની આકાંક્ષાઓ પૂર્ણ કરવામાં સક્ષમ છે કે નહીં તેનું નક્કર મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે? જો નહીં, તો આ માટે કોણ જવાબદાર છે, કેટલું અને શા માટે? સંસદ ત્યારે જ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરશે જ્યારે શાસક અને વિપક્ષી પક્ષો એટલે કે સાંસદો પોતાનું કાર્ય યોગ્ય રીતે કરશે.સંસદના સભ્યોને કેવી રીતે જવાબદાર બનાવવું જોઈએ, એક સ્વતંત્ર એજન્સીએ તેનો સંપૂર્ણ અભ્યાસ કરવો જોઈએ અને જનતા સમક્ષ મૂકવો જોઈએ કે કોને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ? આ અભ્યાસ સંસદીય પરંપરા, નિયમો અને કાયદાઓના આધારે થવો જોઈએ અને તેને જાહેર કરવો જોઈએ. આ જરૂરી બન્યું છે કારણ કે વર્ષ-દર-વર્ષ સંસદની કાર્યવાહી ચલાવવાને બદલે તેને રોકવાના પ્રયાસો વધવા લાગ્યા છે.
ચર્ચાની ગુણવત્તાને બદલે અવાજના જથ્થા દ્વારા સફળતા માપવામાં આવી રહી છે. જનતાના વાસ્તવિક મુદ્દાઓને બદલે, સુપરફિસિયલ રાજકીય અને ચૂંટણી મુદ્દાઓ પ્રભુત્વ મેળવવા લાગ્યા છે. યાદ રાખો કે જો તમે કોઈપણ સંસદીય સત્ર પહેલાં આવા સમાચાર વાંચો છો કે સત્ર ખૂબ જ ફળદાયી બનવાનું છે… તમે દર વખતે આ સમાચાર વાંચ્યા હશે કે તે તોફાની રહેશે. આરોપો અને પ્રતિ-આરોપો સંસદ ચલાવવા માટે કોણ જવાબદાર છે તેના પર આધારિત હોય છે? સરકાર બિલ લાવે છે. વિપક્ષને તેના પર પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે, પરંતુ વિપક્ષનો એજન્ડા નક્કી કરે છે કે ગૃહની કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે કે નહીં.
જો કોઈ જાગૃત નાગરિક જેને રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓમાં થોડો પણ રસ હોય અને પક્ષીય રાજકીય હિત કરતાં દેશની વધુ ચિંતા હોય, તો તેને પૂછવામાં આવે કે વડા પ્રધાન મોદી અને સરકારનું અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત-પાકિસ્તાન લશ્કરી સંઘર્ષને રોકવાના દાવા પર શું કહેવું છે? તો જવાબ એ હશે કે વડા પ્રધાને કેનેડા ગયા ત્યારે અને ત્યાંથી ફોન પર ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી ત્યારે તેમણે તે દાવાને સખત રીતે નકારી કાઢ્યો હતો. ઓપરેશન સિંદૂર પછી ઘણા દેશોમાં ગયેલા સંસદીય પ્રતિનિધિમંડળમાં વૈશ્વિક મંચ પર તમામ પક્ષોના સાંસદોએ શું કહ્યું તે બધા જાણે છે. આ પ્રતિનિધિમંડળોમાં કોંગ્રેસના ઘણા સાંસદો પણ હતા.
છેવટે, સંસદમાં વિપક્ષ શું જાણવા માંગે છે? ટ્રમ્પની બેફામ વાતોથી દુનિયા પરેશાન છે. જે દેશો સાથે તેઓ વેપાર કરારોની જાહેરાત કરી રહ્યા છે તેઓ આશ્ચર્યચકિત છે, પરંતુ આપણા વિપક્ષી સાંસદોએ ટ્રમ્પના ઊંચા દાવાઓ અને વાહિયાત નિવેદનોની ચર્ચા કરવી પડશે. દેશને ઓપરેશન સિંદૂરમાં સેનાની બહાદુરી પર ગર્વ છે. જો તમે સંસદમાં ચર્ચા કરવા માંગતા હો, તો તમે કરી શકો છો, પરંતુ શું તમે સેનાની રણનીતિની ચર્ચા કરશો કે સેનાને લશ્કરી રણનીતિ કેવી રીતે બનાવવી તે કહેવાનો પ્રયાસ કરશો? આવા મુદ્દાઓ પર સંસદીય સ્થાયી સમિતિમાં ખુલ્લેઆમ ચર્ચા થઈ શકે છે, પરંતુ ગૃહમાં ચર્ચા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
બિહારમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારણાનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં છે. પહેલી સુનાવણીમાં કોર્ટે તેને રોકવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને નિર્ણય આવતા અઠવાડિયે આવી શકે છે. તો પછી ચર્ચા શેના વિશે છે? હાલ માટે, સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચની સત્તા સ્વીકારી છે અને નાગરિકતા નક્કી કરવાના સમય અને સંદર્ભમાં જ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. છેવટે, દરેક સંસદ સત્રમાં ઘડિયાળને પાછળ ફેરવવાનો પ્રયાસ કેમ કરવામાં આવે છે? ગૃહમાં મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવી જોઈએ, પરંતુ એ પણ મહત્વનું છે કે ચર્ચા અર્થપૂર્ણ હોય, ખાસ કરીને જ્યારે સંસદ વર્ષમાં માંડ ૪૦-૫૦ દિવસ સરળતાથી ચાલી શકે છે.
