બિહાર ચૂંટણી પરિણામોની અણધારીતા એ હકીકત પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભાજપ અને ત્નડ્ઢેં નેતાઓ પણ આવી જંગી જીતનો દાવો કરી રહ્યા ન હતા. દ્ગડ્ઢછનો વિજય આંકડો બેસોને વટાવી ગયો છે તે દર્શાવે છે કે બિહારના લોકો ભાજપ-ત્નડ્ઢેંના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધનને ફરીથી સત્તામાં લાવવા માટે કટિબદ્ધ હતા.
આ કારણોસર, જે નજીકની સ્પર્ધા હોવાનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું હતું તે એકતરફી સાબિત થયું. આ શાનદાર જીતનો શ્રેય ભાજપ-જેડીયુ અને તેના અન્ય સાથી પક્ષો વચ્ચેના ઉત્તમ સંકલનને, તેમજ મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા બનાવેલા વાતાવરણને જાય છે કે ફક્ત ડબલ-એન્જિન સરકાર જ બિહારના હિતોની શ્રેષ્ઠ સેવા કરી શકે છે.
જો નીતિશ કુમાર સત્તા વિરોધી ભાવનાથી અસ્પૃશ્ય રહેવામાં સફળ રહ્યા, તો તે ફક્ત તેમની દોષરહિત છબીને કારણે જ નહીં, પરંતુ તેમણે વિશ્વાસ જગાડ્યો કે રાજ્ય માટે જે કંઈ કરવાનું બાકી છે તે તેઓ એકલા જ પૂર્ણ કરી શકે છે. તેઓ આ સંદેશ પહોંચાડવામાં સફળ રહ્યા કારણ કે તેમણે છેલ્લા ૨૦ વર્ષોમાં બિહારને બદલી નાખ્યું છે.
એનડીએને પડકાર ફેંકતી વિપક્ષી છાવણી પોતાને મહાગઠબંધન કહી શકે છે, પરંતુ તે સામાજિક સમીકરણોને જે રીતે જેડીયુ, ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોએ કર્યું તે રીતે દોરી રહી હોય તેવું લાગતું નથી. બાકીની ખાલી જગ્યા આરજેડી અને કોંગ્રેસ વચ્ચેના અણબનાવથી ભરાઈ ગઈ. આ અણબનાવને કારણે ૧૧ બેઠકો પર કથિત રીતે મૈત્રીપૂર્ણ સ્પર્ધાઓ થઈ. જો આનાથી બિહારમાં એવો સંદેશ જાય કે મહાગઠબંધનમાં એકતાનો અભાવ છે તો તે આશ્ચર્યજનક નથી.
બિહારના પરિણામો એ પણ દર્શાવે છે કે જે યુવાનો પર વિપક્ષી પક્ષો સ્થળાંતર અને બેરોજગારી જેવા મુદ્દાઓથી તેમને આકર્ષિત કરવા માટે વિશ્વાસ રાખતા હતા, તેઓ તેમનાથી પીઠ ફેરવી રહ્યા છે. કદાચ આનું કારણ એ છે કે મહાગઠબંધનના લોકપ્રિય વચનો ખૂબ જ ખાલી હતા. નેતાઓએ સમજવું જોઈએ કે તેમના વચનો આકર્ષક અને પરિપૂર્ણ બંને હોવા જોઈએ.
મહિલા મતદારો, જે પહેલાથી જ નીતિશ અને મોદીના સમર્થક હતા, તેઓ વિજયી ગઠબંધનની એક મોટી તાકાત બની ગયા. બિહારના પરિણામો એ પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે જંગલ રાજની કડવી યાદોએ મહાગઠબંધનના પતનનું કારણ બન્યું હશે. જંગલ રાજ માટે તેજસ્વી યાદવને દોષી ઠેરવી શકાય નહીં, પરંતુ તે પણ અવગણી શકાય નહીં કે તેમના પર ભ્રષ્ટાચારના આરોપો છે.
મહાગઠબંધનની કારમી હારનું એક મુખ્ય કારણ મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારાને મત ચોરીના મુદ્દામાં રૂપાંતરિત કરવાનું હતું. જેમ જેમ ચૂંટણીઓ નજીક આવી રહી હતી, તેમ તેમ આ ખાલી મુદ્દો તેની ગતિ ગુમાવી રહ્યો હતો. બિહારના પરિણામોમાંથી વિપક્ષ કોઈ પાઠ શીખશે કે નહીં તે શંકાસ્પદ છે, પરંતુ દ્ગડ્ઢછએ તેની જંગી જીતને એ સંકેત તરીકે લેવી જોઈએ કે જાહેર અપેક્ષાઓનો ભાર હવે નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયો છે.
