પશ્ચિમ એશિયામાં દબંગ રાજદ્વારીનો ખતરનાક યુગ શરૂ થયો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનના મુલ્લાશાહી (મુલ્લાઓ એટલે કે ધાર્મિક નેતાઓનું શાસન) ને આર્થિક પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટો આપીને પરમાણુ શક્તિ અને મિસાઇલ ટેકનોલોજીની તેની મહત્વાકાંક્ષાઓ છોડી દેવા માટે એક સોદા માટે સંમત થવા માટે રાજી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ અચાનક નાટકીય રીતે હુમલો કર્યો અને ઈરાનની સેના અને પરમાણુ શક્તિના ટોચના નેતૃત્વનો નાશ કર્યો. હુમલા અંગે ટ્રમ્પની શરૂઆતની પ્રતિક્રિયાઓ જોઈને એવું લાગતું હતું કે તેમને તેમના રાજદ્વારી પ્રયાસોમાં ઇઝરાયલનો હસ્તક્ષેપ ગમતો નથી, પરંતુ ઇઝરાયલી હુમલાઓની નાટકીય સફળતાનો અહેસાસ થતાં જ, તેમણે ઇઝરાયલને રોકવાને બદલે તેની સફળતા વિશે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું અને ઇરાનને શરણાગતિ સ્વીકારવાની માંગ કરી.
એક તરફ, તેઓ ઇરાનને બે અઠવાડિયાનો સમય આપવાની વાત કરી રહ્યા હતા અને બીજી તરફ, તેઓ ડિએગો ગાર્સિયામાં તેમના બી૨ બોમ્બર્સને હુમલા માટે તૈયાર કરી રહ્યા હતા. છેતરપિંડી દ્વારા હુમલો કરવો એ ટ્રમ્પની શૈલી છે, જેનું વર્ણન તેમણે તેમના પ્રખ્યાત પુસ્તક ’ધ આર્ટ ઓફ ધ ડીલ’માં કર્યું છે. બે અઠવાડિયા સુધી ઇરાનને છેતર્યા પછી, ફોર્ડો, નાતાન્ઝ અને ઇસ્ફહાનના પરમાણુ પ્લાન્ટ પર બોમ્બ ફેંકવામાં આવ્યા હતા.
ફોર્ડો સહિત ઇરાનના પરમાણુ કેન્દ્રોને નષ્ટ કરવાનો દાવો કરતા, ટ્રમ્પે ધમકી આપી છે કે જો ઇરાન હજુ પણ આ કરાર માટે સંમત નહીં થાય, તો વધુ વિનાશક હુમલા કરવામાં આવશે. બ્રિટિશ વડા પ્રધાન સ્ટાર્મરે પણ ટ્રમ્પની લાગણીઓનો પડઘો પાડ્યો અને ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને વિશ્વ માટે ગંભીર ખતરો ગણાવ્યો. ઈરાને જવાબમાં ઇઝરાયલી શહેરો પર મિસાઇલોનો વરસાદ શરૂ કરી દીધો છે, પરંતુ આ છતાં લોકો ત્યાં ઉજવણી કરી રહ્યા છે.
વડા પ્રધાન નેતન્યાહૂ માટે, આ તેમના રાજકીય કારકિર્દીનો સૌથી સફળ ક્ષણ છે, પરંતુ અમેરિકામાં લોકોનો અભિપ્રાય આ હુમલા અંગે ખૂબ જ વિભાજિત છે. બીજા દેશ પર હુમલો કરવા માટે, રાષ્ટ્રપતિએ યુએસ સંસદની મંજૂરી લેવી જરૂરી છે. ઇરાક પર હુમલો કરતા પહેલા, બુશના બંને રાષ્ટ્રપતિઓએ કોંગ્રેસની મંજૂરી લીધી હતી. તેથી, અમેરિકન સાંસદો અને સેનેટરોનો એક વર્ગ ટ્રમ્પના યુદ્ધમાં પ્રવેશથી ગુસ્સે છે. ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીનો ’સ્છય્છ’ જૂથ ગુસ્સે છે કે તેમણે અમેરિકાને યુદ્ધમાં સામેલ ન કરવાના તેમના ચૂંટણી વચનનો ભંગ કર્યો છે અને ઇઝરાયલના યુદ્ધમાં સામેલ થયા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય તરફથી પણ મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ મળી રહી છે. જ્યારે યુરોપ અને પશ્ચિમ એશિયાના દેશો ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ માટેના ખતરામાં ઘટાડો અને કરાર મજબૂત થવાની શક્યતાનું સ્વાગત કરશે, ત્યારે અમેરિકન હુમલાની કાયદેસરતાની નિંદા કરવામાં આવશે. રશિયા અને ચીન સહિત વિશ્વના અન્ય દેશો રાજદ્વારી માર્ગ છોડી દેશે અને બીજા દેશના સાર્વભૌમત્વના ઉલ્લંઘનની નિંદા કરશે.
અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન સાથેના ગાઢ સંબંધોને કારણે આ હુમલાએ ભારત માટે મૂંઝવણ ઊભી કરી છે. ભારત ઈરાનને પરમાણુ શક્તિ બનતા અટકાવવા માંગે છે, પરંતુ તે તેના માટે તેની સાર્વભૌમત્વના અતિક્રમણને ક્યારેય સમર્થન આપી શકે નહીં. એ પણ રસપ્રદ છે કે ઈરાન ૧૯૬૮ થી પરમાણુ અપ્રસાર સંધિ અથવા એનપીટીનો સભ્ય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી તેની પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખી શકે છે. જ્યારે ઈઝરાયલ, પરમાણુ શક્તિ હોવા છતાં,એનપીટી નો સભ્ય નથી. એટલે કે, એક રીતે, ’ચોર’ ન્યાયાધીશ અને પોલીસ બની ગયો છે.
