ત્રણ રાજ્યોમાં યોજાયેલી ત્રણ વિધાનસભા પેટાચૂંટણીઓમાંથી બેમાં ભાજપનો પરાજય એ સંદેશ આપે છે કે તેના પડકારો વધી શકે છે. આમાંથી, બિહારની બાંકીપુર બેઠકના પરિણામએ સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચ્યું કારણ કે તે ૧૯૯૫ થી ભાજપ દ્વારા કબજે કરવામાં આવી હતી. વધુમાં, તે ભાજપ પ્રમુખ નીતિન નવીનની રાજ્યસભામાં ચૂંટણી પછી ખાલી પડી હતી. ભાજપ માત્ર પોતાના પ્રમુખ પદ જાળવી રાખવામાં નિષ્ફળ ગયો ન હતો, પરંતુ બિહારમાં ભાજપના મુખ્યમંત્રી સત્તામાં હતા ત્યારે પણ તેને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
મધ્યપ્રદેશમાં દતિયા વિધાનસભા બેઠક કોંગ્રેસ પાસે હતી અને તે ભાજપનો ગઢ હોવાથી, ભાજપ તેની હારને હળવાશથી લઈ શકે છે. તેમ છતાં, તે એ હકીકતને અવગણી શકે નહીં કે પેટાચૂંટણીઓ સામાન્ય રીતે શાસક પક્ષ દ્વારા જીતી લેવામાં આવે છે, કારણ કે ભાજપે ગુજરાતમાં માંજલપુર બેઠક સરળતાથી જીતી હતી. અલબત્ત, પેટાચૂંટણીના પરિણામો હંમેશા મોટા મોજાના સંકેત ગણી શકાય નહીં.
એ સાચું છે કે તે ઘણીવાર બદલાતા રાજકીય વાતાવરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સમય કહેશે કે બાંકીપુર અને દાતિયાના પરિણામો ભાજપ માટે કાયમી કે કામચલાઉ આંચકો છે, કારણ કે તે અગાઉ ઉત્તર પ્રદેશમાં યોગી આદિત્યનાથ અને કેશવ પ્રસાદ મૌર્ય દ્વારા ખાલી કરાયેલી લોકસભા બેઠકો હારી ગઈ હતી.
બાંકીપુરથી જન સૂરજ પાર્ટીના પ્રશાંત કિશોરનો વિજય મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે, પ્રથમ, તેઓ વડા પ્રધાન મોદીની નીતિઓ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા હતા અને બીજું, તેઓ સીધા મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીને પડકારી રહ્યા હતા. એ પણ નોંધનીય છે કે તેઓ મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી, આરજેડીને ત્રીજા સ્થાને ધકેલી દેવામાં સફળ રહ્યા. સ્પષ્ટપણે, બાંકીપુર પરિણામ આરજેડી માટે પણ ચિંતાનું કારણ હોવું જોઈએ. બાંકીપુર જીતીને પહેલીવાર ધારાસભ્ય બનેલા પ્રશાંત કિશોર બિહારમાં ત્રીજી રાજકીય શક્તિ સ્થાપિત કરી શકશે કે નહીં તે કહેવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ તેમની જીત જાહેર અસંતોષને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આ અસંતોષના કારણોમાં કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યની નીતિઓ તેમજ સ્થાનિક ગતિશીલતા શામેલ હોઈ શકે છે. એ નોંધવું જોઈએ કે પેટાચૂંટણી એવા વાતાવરણમાં થઈ હતી જ્યાં દ્ગઈઈ્ પેપર લીક પર યુવાનોના ગુસ્સાનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો હતો. અગાઉ, ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં જાતિ ભેદભાવ પર પ્રતિબંધ મૂકતા યુજીસી નિયમોએ સામાન્ય વર્ગના સભ્યોને ગુસ્સે કર્યા હતા. વધુમાં, ભરત તિવારી એન્કાઉન્ટર જેવા કિસ્સાઓ પણ બિહારમાં સમાચારમાં હતા. એ પણ ભૂલવું ન જોઈએ કે ભાજપે બાંકીપુરમાં પોતાનો ઉમેદવાર બદલીને તેની સમસ્યાઓ વધારી હતી. દતિયામાં પણ, તેણે ભૂતપૂર્વ ગૃહમંત્રી નરોત્તમ મિશ્રાને હાંસિયામાં ધકેલી દીધા.
