બાંગ્લાદેશમાં તમામ રાજકીય પક્ષો ૧૨ ફેબ્રુઆરીએ યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણીઓ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે. ચૂંટણી પરિણામો નવા બાંગ્લાદેશની દિશા નક્કી કરશે. આ વખતે, પ્રતિબંધને કારણે અવામી લીગ ચૂંટણીમાંથી બહાર છે, પરંતુ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીના ચૂંટણી ચર્ચામાં મુખ્ય મુદ્દો છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આ પહેલી વાર છે જ્યારે બાંગ્લાદેશની “બે મહિલાઓ” – અવામી લીગની શેખ હસીના અને બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાટીની ખાલેદા ઝિયા – ચૂંટણી લડી રહી નથી.
આમ, આ ચૂંટણી નવા રાજકીય ગતિશીલતા વચ્ચે લડાઈ રહી છે. ૧૩મી સંસદીય ચૂંટણીમાં યુવાનોની ભૂમિકા ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ વર્ગ જુલાઈ ૨૦૨૪ માં શેખ હસીના વિરુદ્ધ ચળવળ અને તેમના રાજીનામામાં મોખરે હતો. હાલમાં, ૧૮-૩૫ વય જૂથ, જેમાં વસ્તીનો લગભગ ૩૦ ટકા હિસ્સો છે, આધુનિક ટેકનોલોજી અને સોશિયલ મીડિયાથી સજ્જ છે અને જુલાઈ ચળવળનો મુખ્ય પ્રતિનિધિ માનવામાં આવે છે. પ્રશ્ન એ છે કેઃ શું આ યુવા વર્ગ વિદ્યાર્થી ચળવળમાંથી ઉભરી આવેલી રાષ્ટ્રીય પાર્ટી નેશનલ સિટીઝન્સ પાર્ટી ને ટેકો આપશે, અથવા પરંપરાગત પક્ષો તેમના વહીવટી અનુભવ અને સંગઠનાત્મક તાકાત પર આધાર રાખીને સત્તામાં પાછા ફરશે?
લંડનમાં ૧૭ વર્ષના દેશનિકાલ પછી, ખાલિદા ઝિયાના પુત્ર, તારિક રહેમાને,બીએનપીનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું છે. ગયા વર્ષે ૨૫ ડિસેમ્બરે બાંગ્લાદેશ પરત ફરતી વખતે એકત્ર થયેલા ટોળાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે બીએનપીએ ૨૦૨૪ ના આંદોલનનો રાજકીય લાભ મેળવ્યો છે, અને આગામી ચૂંટણીઓમાં તેના માટે ઘણી આશાઓ છે. ઢાકા પહોંચ્યા પછી, તારિક રહેમાને જાહેર કર્યું, “મારી પાસે બાંગ્લાદેશના વિકાસ માટે એક યોજના છે.”
પરિણામે, પાર્ટીએ તેના મેનિફેસ્ટોમાં રાષ્ટ્રીય પરિવર્તન, સામાજિક સમાનતા, આર્થિક સ્થિરતા, પ્રાદેશિક વિકાસ અને ધાર્મિક સંવાદિતા જેવા મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપી છે. બાંગ્લાદેશના ચૂંટણી ઇતિહાસમાં, પક્ષ અને નેતૃત્વનો પ્રભાવ મુદ્દાઓ કરતાં વધુ રહ્યો છે, અને તારિક રહેમાને છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં આ દિશામાં કામ કર્યું છે. વિદેશમાં રહેવા છતાં, તેઓ ઓનલાઈન પાર્ટી સાથે જોડાયેલા રહ્યા. ચૂંટણીના દૃષ્ટિકોણથી, બીએનપી હાલમાં એક મજબૂત પક્ષ માનવામાં આવે છે, અને આવામી લીગની ગેરહાજરી પણ લાભ મેળવી શકે છે. જો કે,બીએનપી ધાર્મિક ધ્રુવીકરણને ટાળીને લઘુમતી અને આવામી લીગના સમર્થકોને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
જમાત-એ-ઈસ્લામીએ પહેલી વાર ખુલ્લેઆમ નેતૃત્વના રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો છે. ૧૯૭૧ના મુક્તિ યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને ટેકો આપવા બદલ આ સંગઠન લાંબા સમયથી વિવાદમાં ફસાયેલું હતું. શેખ હસીનાના બે દાયકાના શાસન દરમિયાન, તેના ઘણા નેતાઓને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા અથવા ભૂગર્ભમાં ગયા હતા. જોકે, તેમની સરકારના પતન પછી, જમાત ફરી સક્રિય થઈ અને તેનું નેતૃત્વ ઉભરી આવ્યું, જેમાં અગ્રણી અમીર શફીકુર રહેમાનનો પણ સમાવેશ થાય છે. અવામી લીગની ગેરહાજરીએ જમાતને એક અલગ રાજકીય ઓળખ આપી છે, અને તે તેના ધાર્મિક આધાર પર આધાર રાખીને ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરી છે. જોકે, જમાત પડકારોનો સામનો કરે છે. તેની કટ્ટરપંથી છબી, મહિલાઓ પ્રત્યે ભેદભાવપૂર્ણ વલણ અને બંધારણને ઇસ્લામીકરણ કરવાના પ્રયાસો ચિંતાનો વિષય છે.
બાંગ્લાદેશની સ્થાપના ઉદારવાદ, ધાર્મિક સંવાદિતા અને મહિલાઓની સક્રિય ભૂમિકાના પાયા પર થઈ હતી. તેથી, જો જમાત સત્તામાં આવે છે, તો બિનસાંપ્રદાયિકતાના ભવિષ્ય પર પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાય છે. પક્ષમાં મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વના અભાવ અંગે શફીકુર રહેમાન દ્વારા તાજેતરમાં આપેલ ઇન્ટરવ્યુ પણ ચિંતા પેદા કરે છે. જુલાઈ ચળવળને કારણે આ ચૂંટણીમાં યુવાનોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થી નેતા નાહિદ ઇસ્લામે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં એનસીપીની સ્થાપના કરીને ચૂંટણી રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો.
