નવી દિલ્હી, તા.6
આવતાં અઠવાડિયાથી કેનેડા, મેક્સિકો અને અમેરિકાના સંયુક્ત યજમાનપદે ‘ફિફા વર્લ્ડ કપ 2026’ ની ભવ્ય શરૂઆત થવા જઈ રહી છે. પરંતુ ફૂટબોલની મેચો શરૂ થાય તે પહેલાં જ, આ ટૂર્નામેેન્ટ ઇતિહાસના સૌથી મોંઘા આયોજન તરીકે ભારે વિવાદોમાં ઘેરાઈ ગઈ છે.
એક તરફ ટિકિટનાં ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે, તો બીજી તરફ મુસાફરી અને પાર્કિંગના ખર્ચે લોકોનાં હોશ ઉડાવી દીધાં છે. આ સિવાય અમેરિકાનાં ટ્ર્રમ્પ વહીવટીતંત્રની કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓના ડરથી ઘણાં વિદેશી ચાહકોએ મેચ જોવા આવવાનો પ્લાન જ રદ કરી દીધો છે. પરિસ્થિતિ એવી સર્જાઈ છે કે મોંઘવારીના કારણે આ મોટો ઉત્સવ વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયો છે.
માંગ વધતાં ટિકિટો મોંઘી થઈ અને મુસાફરીના ભાડામાં 7 ગણાનો તોતિંગ વધારો ઝીંકાયો
ફિફાએ આ વર્ષે ટૂર્નામેન્ટમાં પહેલીવાર ‘ડાયનેમિક પ્રાઇસિંગ’ (જેમ માંગ વધે તેમ ભાવ વધે તેવી પદ્ધતિ) નો નિયમ લાગું કર્યો છે. ફિફાના જણાવ્યાં અનુસાર, ટિકિટનાં વેચાણનાં પ્રથમ તબક્કામાં જ અડધાં અબજ 50 કરોડથી વધુ લોકોએ ટિકિટ માટે વિનંતી કરી હતી. આ અભૂતપૂર્વ માંગના કારણે ટિકિટોના ભાવ એટલાં વધી ગયા છે કે બ્લેક માર્કેટ કે રીસેલમાં તેના ભાવ લાખો રૂપિયા સુધી પહોંચી રહ્યાં છે.
માત્ર ટિકિટ જ નહીં, પણ યજમાન શહેરો સ્ટેડિયમ સુધી જવા માટે પ્રવાસીઓ પાસેથી મોટો ચાર્જ વસૂલી રહ્યાં છે. ઉદાહરણ તરીકે, ન્યુ યોર્ક વિસ્તારનાં મેટલાઈફ સ્ટેડિયમમાં વર્લ્ડ કપની ફાઈનલ મેચ રમાવાની છે. ત્યાં જવા માટે ‘ન્યુ જર્સી ટ્રાન્ઝિટ’ ટ્રેન કે બસની ટિકિટ સામાન્ય દિવસોમાં માત્ર 13 આશરે રૂા.1,100 હોય છે, જે વર્લ્ડ કપ દરમિયાન વધારીને સીધી 98 આશરે રૂા.8,200 કરી દેવામાં આવી છે.
આ રીતે યજમાન શહેરો પોતાનાં પર પડતો આર્થિક બોજ દર્શકો પર નાખી રહ્યાં છે.
ફિફા અબજો રૂપિયા કમાશે, જ્યારે યજમાન શહેરો અને સ્થાનિક ટેક્સપેયર્સ દેવામાં ડૂબશે
આ ટૂર્નામેન્ટ દ્વારા ફૂટબોલની વૈશ્વિક સંસ્થા ‘ફિફા’ને આશરે 13 અબજની બમ્પર કમાણી થવાની આશા છે. પરંતુ આયોજનનો સૌથી મોટો વિરોધાભાસ એ છે કે મેચોની ટિકિટ, સ્પોન્સરશિપ અને પ્રસારણમાંથી થતી તમામ કમાણી સીધી ફિફાના ખાતામાં જાય છે. ફિફાનું કહેવું છે કે તેઓ આ નાણાં વિશ્વભરમાં ફૂટબોલના વિકાસ માટે વાપરે છે.
બીજી તરફ, જે શહેરોમાં મેચ યોજાવાની છે, તેમને સુરક્ષા, ટ્રાન્સપોર્ટ અને ભીડને સંભાળવા માટે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ પોતાના ખિસ્સામાંથી કરવો પડે છે. અમેરિકા સરકારે આવા 11 યજમાન શહેરો માટે 62.5 કરોડની ગ્રાન્ટ મંજૂર તો કરી છે, પરંતુ આ નાણાં છેક માર્ચ મહિનામાં મળ્યાં અને તે સુરક્ષાનાં અતિશય ખર્ચ સામે ખૂબ ઓછા છે.
સ્મિથ કોલેજનાં અર્થશાસ્ત્રના પ્રોફેસર અને જાણીતાં લેખક એન્ડ્રુ ઝિમ્બાલિસ્ટના જણાવ્યાં મુજબ, શહેરોને મેચમાંથી કોઈ સીધી આવક થતી નથી. તેઓ માત્ર પ્રવાસીઓ હોટલ કે રેસ્ટોરન્ટમાં જે ખર્ચ કરે તેનાં ટેક્સ પર નિર્ભર રહે છે, જે ખર્ચની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો હોય છે.
સ્થાનિક કંપનીઓની સ્પોન્સરશિપ કે દાનથી થોડી મદદ મળશે, પરંતુ બાકીનો મોટો આર્થિક ખાડો પૂરવા માટે યજમાન શહેરોએ સ્થાનિક નાગરિકો જે ટેક્સ ભરે છે, તે નાણાં વાપરવા પડશે, જે જનતા સાથે અન્યાય સમાન છે.
આમ, કમાણી ફિફા કરશે અને નુકસાન સામાન્ય જનતાએ ભોગવવું પડશે. પરિણામે રમત જગતનાં નિષ્ણાતો માની રહ્યાં છે કે ફિફા આ અતિશય લોભમાં પોતાનું જ નુકસાન કરી રહી છે.
