21મી સદીમાં વૈશ્વિક સ્તરે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ, સામાજિક સ્થિરતા અને વસ્તી વિષયકતાને અસર કરતો સૌથી મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. એક તરફ માનવાધિકાર સંગઠનો માને છે કે દરેક વ્યક્તિને વધુ સારું જીવન જીવવાની તક મળવી જોઈએ, તો બીજી તરફ વિવિધ દેશોની સરકારો અને નાગરિકો દલીલ કરી રહ્યા છે કે અનિયંત્રિત સ્થળાંતર તેમના સંસાધનો, રોજગાર, સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો બની ગયું છે.હું,એડવોકેટ કિશન સન્મુખદાસ ભાવનાઈ ગોંડિયા મહારાષ્ટ્ર, માનું છું કે આ જ કારણ છે કે અમેરિકાથી યુરોપ અને ભારત સુધી, દરેક જગ્યાએ એક ગરમાગરમ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને રોકવા જોઈએ, દેશનિકાલ કરવા જોઈએ કે અમુક અંશે સ્થાયી થવા દેવા જોઈએ. યુરોપ અને અમેરિકા બંનેમાં એક માન્યતા ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે – “ગ્રેટ રિપ્લેસમેન્ટ થિયરી”.આ સિદ્ધાંત મુજબ, મોટી સંખ્યામાં આવતા સ્થળાંતર કરનારા ધીમે ધીમે મૂળ વસ્તીને સંખ્યા, સંસ્કૃતિ અને રાજકીય શક્તિમાં પાછળ છોડી દેશે. ફ્રાન્સમાં, ભવિષ્યમાં મુસ્લિમ સ્થળાંતર કરનારાઓ ખ્રિસ્તી વસ્તી કરતાં વધુ હોઈ શકે છે તેવી ખાસ ચિંતા છે.જર્મની અને સ્વીડનમાં, સ્થાનિક બાળકો કરતાં વિદેશી મૂળના બાળકો વધુ જન્મી રહ્યા છે.બ્રિટનમાં લંડન અને બર્મિંગહામ જેવા શહેરોમાં મુસ્લિમ અને એશિયન વસ્તીનો ટકાવારી સતત વધી રહ્યો છે. આ પરિવર્તન માત્ર સાંસ્કૃતિક સંઘર્ષ જ નહીં પરંતુ રાજકીય અસ્થિરતા પણ લાવી શકે છે.આજે આપણે આ વિષય પર ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ કારણ કે 13 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ લંડનમાં 1 લાખથી વધુ લોકોનું વિશાળ પ્રદર્શન જોવા મળ્યું હતું. તેને બ્રિટનના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી જમણેરી રેલી કહેવામાં આવી રહી છે. વિરોધીઓનો દલીલ છે કે ઇમિગ્રન્ટ્સને કારણે બ્રિટનની પરંપરાગત સંસ્કૃતિ અને રોજગારની તકો જોખમમાં છે. ટેસ્લા અને એક્સ (અગાઉ ટ્વિટર)ના માલિક એલોન મસ્ક ઓનલાઈન આવ્યા અને આ રેલીને ટેકો આપ્યો અને જમણેરી નેતા ટોમી રોબિન્સનનો પક્ષ લીધો ત્યારે આ આંદોલન વધુ મોટું બન્યું.મસ્કનું પગલું ફક્ત ઇંગ્લેન્ડમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર યુરોપમાં આ મુદ્દાને વૈશ્વિક કાયદેસરતા આપે છે. તે સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર હવે ફક્ત સ્થાનિક સમસ્યા નથી, પરંતુ ટેકનોલોજી, વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી સાથે જોડાયેલું છે.૧૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ આસામમાં એક સભાને સંબોધતા ભારતીય પીએમએ એમ પણ કહ્યું હતું કે, સરકાર ઘુસણખોરોને દેશના સંસાધનો પર કબજો કરવા દેશે નહીં.અમે કોઈને ભારતના ખેડૂતો, યુવાનો, આપણા આદિવાસીઓના અધિકારો છીનવા દઈશું નહીં. આ ઘુસણખોરો આપણી માતાઓ,બહેનો અને દીકરીઓને ત્રાસ આપે છે. આને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. ઘુસણખોરો દ્વારા સરહદી વિસ્તારોની વસ્તી વિષયક સ્થિતિ બદલવાના કાવતરા થઈ રહ્યા છે. આ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે એક મોટો ખતરો છે. તેથી, દેશમાં એક વસ્તી વિષયક મિશન શરૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારનું લક્ષ્ય દેશને ઘુસણખોરોથી બચાવવા અને દેશને તેમનાથી મુક્ત કરાવવાનું છે. અને હું તે રાજકારણીઓને પણ કહેવા માંગુ છું કે તમે ગમે તે પડકાર મેદાનમાં લાવો, હું તે પડકારને ગર્વથી સ્વીકારું છું.અને તે લખી લો, હું જોઉં છું કે તમે ઘુસણખોરોને બચાવવા માટે કેટલી ઉર્જાનો ઉપયોગ કરો છો અને તેમને દૂર કરવા માટે આપણે આપણા જીવનનું બલિદાન કેવી રીતે આપીએ છીએ.લડાઈ થવા દો. જે લોકો ઘુસણખોરોને બચાવવા માટે બહાર આવ્યા છે તેમને ભોગવવું પડશે. મારા શબ્દો સાંભળો,આ દેશ તેમને માફ નહીં કરે કારણ કે ભારત,અમેરિકાથી યુરોપ સુધી ઘુસણખોરો સામે યુદ્ધ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર:અમેરિકાથી યુરોપ અને ભારત સુધી એક આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી. એટલા માટે આજે, મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતીની મદદથી, આપણે આ લેખ દ્વારા ચર્ચા કરીશું, ઘૂસણખોરો @ ગ્લોબલ એજન્ડા.
મિત્રો, જો આપણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા શરૂ કરાયેલ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરના દેશનિકાલ વિશે વાત કરીએ, તો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને અમેરિકાના વર્તમાન રિપબ્લિકન નેતાઓએ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરકારો સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. “મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન માત્ર એક રાજકીય સૂત્ર નથી, પરંતુ એક વિચારધારા બની ગઈ છે જેમાં એવું માનવામાં આવે છે કે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓ અમેરિકન ઓળખ, સંસ્કૃતિ અને અર્થતંત્ર પર બોજ નાખી રહ્યા છે.લાખો મેક્સીકન અને લેટિન અમેરિકન ઇમિગ્રન્ટ્સ દસ્તાવેજો વિના અમેરિકામાં રહે છે. દિવાલ બનાવવાની ટ્રમ્પની નીતિ અને દેશનિકાલની વ્યૂહરચના આજે યુરોપના ઘણા દેશો માટે પ્રેરણા બની છે. બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની અને સ્પેન જેવા દેશો હવે અમેરિકન મોડેલની જેમ કડક સરહદ નિયંત્રણ અને “ઓળખ- આધારિત” નીતિઓ લાગુ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે.
મિત્રો, જો આપણે ભારતીય સ્થળાંતરકારો અને “એશિયન ક્લબિંગ” ની સમસ્યા વિશે વાત કરીએ, તો યુરોપ અને બ્રિટનમાં રહેતા ભારતીય સ્થળાંતરકારો ઘણીવાર ફરિયાદ કરે છે કે તેમને “એશિયન ક્લબિંગ” માં મૂકવામાં આવે છે. એટલે કે, ભારતીયોને પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનથી આવેલા સ્થળાંતરકારોની સમાન શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવે છે. ભારતીયો કહે છે કે તેઓ શિક્ષણ,મહેનત અને વ્યાવસાયિક કુશળતાના આધારે ત્યાં સ્થાયી થયા છે, જ્યારે મોટાભાગના ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરકારો અન્ય દેશોના છે.આ ક્લબિંગને કારણે, ભારતીયોની સારી છબી ખરડાય છે અને તેમને સ્થાનિક વિરોધનો પણ સામનો કરવો પડે છે. જ્યારે સત્ય એ છે કે સમગ્ર યુરોપમાં મોટાભાગના ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરકારો આફ્રિકન યુનિયન અને મુસ્લિમ દેશોમાંથી આવી રહ્યા છે. નાઇજીરીયા, સોમાલિયા, લિબિયા, સીરિયા, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનથી આવતા સ્થળાંતરકારોએ યુરોપિયન દેશોની નીતિઓને પડકાર ફેંક્યો છે. તેની સીધી અસર એ છે કે યુરોપનો સંસાધન વપરાશ વધી રહ્યો છે. આરોગ્ય સેવાઓ, શિક્ષણ, જાહેર આવાસ અને રોજગાર પર દબાણ વધી રહ્યું છે. આ સાથે, ગુના અને આતંકવાદ અંગે પણ ચિંતા વધી છે.
મિત્રો, જો આપણે ફ્રાન્સથી સ્પેન સુધી યુરોપમાં નાગરિકોના વિરોધ પ્રદર્શનના વધતા વ્યાપ વિશે વાત કરીએ, તો છેલ્લા દાયકાથી યુરોપમાં સ્થળાંતરની સમસ્યા ગંભીર રીતે વધી છે.(1) ફ્રાન્સ: આફ્રિકન અને આરબ દેશોમાંથી મોટી સંખ્યામાં સ્થળાંતર કરનારાઓ પેરિસ અને માર્સેલી જેવા શહેરોમાં સ્થાયી થયા છે. ફ્રાન્સમાં બેરોજગારી અને આતંકવાદી ઘટનાઓ પછી,આ સ્થળાંતર કરનારાઓ પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. (2) બેલ્જિયમ અને જર્મની: આ દેશોએ સીરિયા અને અફઘાનિસ્તાનથી શરણાર્થીઓને આશ્રય આપ્યો હતો, પરંતુ હવે રાજકીય દબાણ વધી રહ્યું છે કે “બસ થઈ ગયું.”(3) સ્પેન અને ઇટાલી: સમુદ્ર માર્ગે આવતા સ્થળાંતર કરનારાઓ અહીં સૌથી વધુ પ્રવેશ કરી રહ્યા છે. દરરોજ હજારો લોકો સ્પેનના દરિયાકાંઠે બોટમાં ઉતરી રહ્યા છે. (4) બ્રિટન: બ્રેક્ઝિટનું એક મુખ્ય કારણ “ઇમિગ્રેશન નિયંત્રણ” હતું. આ બધા દેશોમાં વિરોધ અને “દેશનિકાલની માંગ” વધી રહી છે.
મિત્રો, જો આપણે યુરોપના દરિયાકિનારા દ્વારા સંભવિત ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરના માધ્યમો અને આંકડાઓને સમજવાની વાત કરીએ,તો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં 28 લાખથી વધુ સ્થળાંતર કરનારાઓ સમુદ્ર પાર કરીને યુરોપ પહોંચ્યા છે. તેમાંથી મોટાભાગના આફ્રિકા,સીરિયા, અફઘાનિસ્તાન અને યમનથી આવ્યા હતા.સમસ્યા એ છે કે આ સ્થળાંતર કરનારાઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં યુરોપ પહોંચ્યા પછી ખોવાઈ ગયા,એટલે કે તેમની પાસે ન તો કોઈ માન્ય ઓળખ છે,ન તો રહેવાની જગ્યા છે, ન તો રોજગાર. આની યુરોપના વસ્તી વિષયક માળખા પર મોટી અસર પડી છે. ગ્રીસ, ઇટાલી અને સ્પેનના દરિયા કિનારા પર હવે કાયમી વાડ અને સુરક્ષા દિવાલો બનાવવામાં આવી રહી છે હંગેરી અને પોલેન્ડ પહેલાથી જ “લોખંડી દિવાલ” જેવી સરહદ સુરક્ષા લાગુ કરી ચૂક્યા છે.
મિત્રો, જો આપણે ભારત અને દક્ષિણ એશિયામાં ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓના સંકટ વિશે વાત કરીએ, તો ભારત પણ આ સમસ્યાથી અસ્પૃશ્ય નથી. (1) આસામ અને બંગાળ: બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોરી અહીં સૌથી મોટી સમસ્યા છે.(2) બિહાર અને ઝારખંડ: મોટી સંખ્યામાં બાંગ્લાદેશી સ્થળાંતર કરનારાઓ મજૂર તરીકે કામ કરી રહ્યા છે.(3) રોહિંગ્યા મુસ્લિમો: મ્યાનમારથી હજારો રોહિંગ્યા દિલ્હી,જમ્મુ અને હૈદરાબાદમાં સ્થાયી થયા છે.(4)શ્રીલંકાના તમિલ શરણાર્થીઓ: તેઓ દાયકાઓથી દક્ષિણ ભારતમાં હાજર છે. વડા પ્રધાન અને ઘણી રાજ્ય સરકારો સતત ચેતવણી આપી રહી છે કે આ સ્થળાંતર કરનારાઓ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વસ્તી વિષયક સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે.
મિત્રો, જો આપણે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરના કારણો વિશે વાત કરીએ, તો સ્થળાંતર કરનારાઓ ફક્ત મનોરંજન માટે પોતાનો દેશ છોડતા નથી. આ પાછળ ઘણા નક્કર કારણો છે: (1) ગરીબી અને બેરોજગારી-આફ્રિકન અને એશિયન દેશોમાં રોજગારનો અભાવ. (2) સામાજિક સુરક્ષાનો અભાવ – આરોગ્ય, શિક્ષણ અને પેન્શન જેવી સુવિધાઓનો અભાવ.(3) રાજકીય અસ્થિરતા અને યુદ્ધ – સીરિયા, અફઘાનિસ્તાન અને યમન જેવા દેશોમાં પરિસ્થિતિ.(4) આબોહવા પરિવર્તન – દુષ્કાળ, પૂર અને દુષ્કાળને કારણે લોકો પોતાના ઘર છોડવા મજબૂર છે. (5) સારા ભવિષ્યનું સ્વપ્ન-યુરોપ અને અમેરિકાની ચમકતી જીવનશૈલી.
મિત્રો, જો આપણે યુરોપના “વંશીય દ્રષ્ટિકોણ” અને બાહ્ય ખતરાની ભાવનાને સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ, તો ઘણા યુરોપિયન દેશો ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને ફક્ત આર્થિક બોજ માનતા નથી, પરંતુ તેમને “બહારના” અને “સંસ્કૃતિના દુશ્મનો” તરીકે જુએ છે. (1) જર્મની અને ફ્રાન્સમાં જમણેરી પક્ષો વધુને વધુ લોકપ્રિય થઈ રહ્યા છે. (2) બ્રિટનમાં “અંગ્રેજી ઓળખ” નું સૂત્ર જોરથી બોલી રહ્યું છે. (3) પોલેન્ડ અને હંગેરીએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તેઓ મુસ્લિમ સ્થળાંતર કરનારાઓને સ્થાન આપશે નહીં. આ અભિગમ યુરોપના ઐતિહાસિક વંશીય વિચારસરણી સાથે પણ જોડાયેલો છે. વસાહતીવાદના સમયની માનસિકતા હવે “વિપરીત ભય” ના સ્વરૂપમાં ઉભરી રહી છે – કે સ્થળાંતર કરનારાઓ મૂળ વસ્તી પર પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે.
તેથી, જો આપણે ઉપરોક્ત વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કેગેરકાયદેસર સ્થળાંતર આજે ફક્ત સ્થાનિક કટોકટી જનહીં પરંતુ વૈશ્વિક પડકાર બની ગયું છે.અમેરિકાની નીતિઓ, યુરોપના વિરોધ, ભારતની સરહદ સુરક્ષા અને એશિયા-આફ્રિકાની ગરીબી, બધું એક જ દોરામાં બંધાયેલું છે. જો વિશ્વને સ્થિર અને સુરક્ષિત રાખવું હોય,તો સંતુલિત નીતિ અપનાવવી પડશે.બધા સ્થળાંતર કરનારાઓને કાયમ માટે રોકવાનું શક્ય નથી, કે તપાસ વિના બધાને સ્થાયી થવા દેવાનું પણ શક્ય નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક સામાન્ય સ્થળાંતર નીતિ હોવી જરૂરી છે, જેમાં માનવીય સંવેદનશીલતા તેમજ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનું સંતુલન હોવું જોઈએ.
કિશન સંમુખદાસ ભાવનાઈ ગોંડિયા મહારાષ્ટ્ર 9226229318
