ભારતના વીજ મંત્રાલયે નેપાળને દરરોજ ૧૮ કલાક સુધી વીજળીની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી છે
Kathmandu, તા.૧૫
ખાસ કરીને પનબિજળીના અનેક માળખાને નુકસાન પહોંચતાં દેશમાં સ્થાનિક સ્તરે વીજ ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં ભારતે નેપાળને વીજળીની મદદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભારતના વીજ મંત્રાલયે નેપાળને દરરોજ ૧૮ કલાક સુધી વીજળીની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ વ્યવસ્થા ૧૩ સપ્ટેમ્બરથી ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે.
આ મંજૂરી હેઠળ ભારતથી Nepalને બે મુખ્ય વીજ લાઇનો મારફતે વીજળી પહોંચાડવામાં આવશે. મુઝફ્ફરપુર-ઢલ્કેબર વીજ લાઇન દ્વારા મહત્તમ ૬૦૦ મેગાવોટ સુધી વીજળી મોકલી શકાશે. જ્યારે ટનકપુર-મહેન્દ્રનગર લાઇન મારફતે ૫૪ મેગાવોટ સુધી વીજળીની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. બંને લાઇનોની મહત્તમ ક્ષમતાને જોડવામાં આવે તો નેપાળને કુલ ૬૫૪ મેગાવોટ સુધી વીજળી પૂરી પાડવાની મંજૂરી મળી છે.
નેપાળમાં આવેલા પૂરે ત્યાંની વીજ ઉત્પાદન વ્યવસ્થાને મોટું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. દેશની વીજળીની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો પનબિજળી પર આધારિત હોવાથી વીજ પરિયોજનાઓને થયેલા નુકસાનની સીધી અસર ઉત્પાદન પર પડી છે. સ્થાનિક વીજ ઉત્પાદન ઘટતાં નેપાળમાં વીજળીની માંગ અને જરૂરિયાત વધી છે.
આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે વીજળીની નિકાસ વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભારત તરફથી મળનારી વીજળી નેપાળને તેની તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ કરશે. પૂરથી અસરગ્રસ્ત વીજ પરિયોજનાઓને ફરી સામાન્ય સ્થિતિમાં આવવામાં સમય લાગી શકે છે, તેથી આ વીજ સહાય નેપાળ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
નેપાળને વીજળી પહોંચાડવા માટે બે અલગ ટ્રાન્સમિશન લાઇનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. પ્રથમ મુઝફ્ફરપુર-ઢલ્કેબર ૪૦૦ કે.વી. ડબલ સર્કિટ લાઇન છે, જેના દ્વારા ૬૦૦ મેગાવોટ સુધી વીજળી મોકલી શકાશે. બીજી ટનકપુર-મહેન્દ્રનગર ૧૩૨ કે.વી. સિંગલ સર્કિટ લાઇન છે, જેના દ્વારા ૫૪ મેગાવોટ સુધી વીજળી પહોંચાડવામાં આવશે.
જોકે, મંજૂર મહત્તમ ક્ષમતા ૬૫૪ મેગાવોટ છે, પરંતુ વાસ્તવમાં કેટલા પ્રમાણમાં વીજળી મોકલવામાં આવશે તે નક્કી કરાયેલી વ્યવસ્થા અને જરૂરિયાત મુજબ નક્કી થશે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૭થી નેપાળને કેટલી વીજળી આપવામાં આવશે તેની સમીક્ષા ડિસેમ્બર દરમિયાન કરવામાં આવશે.
ભારતની આ પહેલ માત્ર નેપાળની હાલની વીજ જરૂરિયાત પૂરી કરવા પૂરતી નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ઊર્જા સહયોગને પણ વધુ મજબૂત બનાવશે. મુશ્કેલીના સમયમાં ભારત તરફથી મળતી વીજળી નેપાળના વીજ ક્ષેત્રને સ્થિર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ભારતે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે નેપાળને જરૂરી સહયોગ આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. પૂરથી સર્જાયેલી મુશ્કેલીઓ વચ્ચે ભારતની વીજળી સહાય નેપાળ માટે રાહતરૂપ બની શકે છે અને બંને દેશો વચ્ચેના ઊર્જા સહયોગને નવી દિશા આપી શકે છે.
