અજિત પવારના અવસાનથી ફરી એકવાર જીવનનું સત્ય સ્પષ્ટ થયું છેઃ માણસ નિયતિ સામે લાચાર છે. મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં પોતાના નામ અને કાર્ય દ્વારા “દાદા” નું બિરુદ મેળવનાર આ વ્યક્તિ, વિમાન દુર્ઘટનામાં તેમના મૃત્યુ પછી તેમની “ઘડિયાળ” દ્વારા ઓળખાવા પડ્યા. યોગાનુયોગ, ’ઘડિયાળ’ અજિતની રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (એનસીપી) નું ચૂંટણી પ્રતીક છે. અજિત દેશમાં સૌથી વધુ છ વખત નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપવાનો રેકોર્ડ ધરાવે છે. સત્તા પ્રત્યેના તેમના પ્રેમને કારણે તેમના કાકા શરદ પવાર સાથે પણ ભાગલા પડ્યા, જેમનો ટેકો તેમણે રાજકારણમાં સ્વીકાર્યો હતો.
લોકસભા ચૂંટણીમાં નિરાશાજનક પ્રદર્શન પછી, અજિતની એનસીપીએ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેના પ્રભાવશાળી પ્રદર્શનથી બધાને આશ્ચર્યચકિત કર્યા. તેઓએ તેમના કાકા શરદ પવારની પાર્ટી કરતાં વધુ સારું પ્રદર્શન કર્યું, પરંતુ રાજકારણ અનંત શક્યતાઓનો ખેલ છે. દરમિયાન, બંને જૂથો નજીક આવવા લાગ્યા હતા. તાજેતરની નાગરિક ચૂંટણીઓમાં, બંનેએ કેટલીક જગ્યાએ જોડાણમાં ચૂંટણી લડી હતી, અને આગામી જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણીઓ સાથે લડવાની યોજના હતી. તેથી, રાજકીય વર્તુળોમાં મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું અજિતના મૃત્યુ પછી પવાર પરિવાર અને એનસીપી એક થશે?
રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં સક્રિય શરદ પવારે મહારાષ્ટ્રનું રાજકારણ અજિતને સોંપ્યા પછી, તેમને રાજકીય ઉત્તરાધિકારી માનવામાં આવ્યા. જોકે, તેમની પુત્રી સુપ્રિયા સુલેની વધતી જતી રાજકીય સક્રિયતા તેમના ભત્રીજાની મહત્વાકાંક્ષાઓ સાથે ટકરાઈ રહી છે. આ સંઘર્ષ સૌપ્રથમ ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે ૨૦૧૯ માં રાજભવનમાં દેવેન્દ્ર ફડણવીસને અચાનક મુખ્યમંત્રી અને અજિત પવારને નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ ગ્રહણ કરાવ્યા. તે સરકાર ફક્ત ૮૨ કલાક જ ચાલી, પરંતુ ઉદ્ધવ ઠાકરેના નેતૃત્વમાં રચાયેલી વૈકલ્પિક સરકારમાં એનસીપી ક્વોટામાંથી અજિતની નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે નિમણૂકથી સંદેશ ગયો કે પવાર પરિવારમાં રહેલી તિરાડો દૂર થઈ ગઈ છે.
આ ઉલ્લાસ ફક્ત ત્યાં સુધી ટકી રહ્યો જ્યાં સુધી શિવસેનામાં વિભાજનને કારણે ભાજપ એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વમાં નવી સરકાર બનાવી શક્યો નહીં. સરકાર પાસે વિધાનસભામાં બહુમતી હતી, છતાં અજિત પવાર એનસીપીઁથી અલગ થઈ ગયા અને નાયબ મુખ્યમંત્રી બન્યા. અજિતનો સત્તા પ્રત્યેનો પ્રેમ, ભાજપનો શિંદે પ્રત્યેનો અવિશ્વાસ, આના મૂળમાં મહત્વપૂર્ણ પરિબળો હતા. ૨૦૨૪ની ચૂંટણીમાં ૨૮૮ સભ્યોની વિધાનસભામાં ૧૩૨ બેઠકો જીતવા છતાં, ભાજપે ગઠબંધન સરકાર બનાવી, શિંદે અને અજિતને નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કર્યા. હકીકતમાં, ભાજપે અતિશય મહત્વાકાંક્ષી શિંદેને નિયંત્રિત કરવા માટે પ્રમાણમાં વિશ્વસનીય અજિતનો પણ ઉપયોગ કર્યો.
હવે અજિત પવાર ગયા પછી, પ્રશ્ન એ છે કે શું ફડણવીસ સરકારના સમીકરણો બદલાશે ? સ્વાભાવિક રીતે, આ બંને પ્રશ્નોના સાચા જવાબ પવાર પરિવારના રાજકારણ પર નિર્ભર રહેશે. પવાર પરિવાર અને તેના રાજકારણથી પરિચિત લોકો માને છે કે છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મરાઠા રાજકારણના હાંસિયામાં ધકેલાઈ જવાને કારણે, એનસીપીના બંને જૂથો પાસે તેમની ખોવાયેલી પ્રતિષ્ઠા પાછી મેળવવા માટે એકતા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી. વધુ સારી કૌટુંબિક સમજણ નિઃશંકપણે મદદરૂપ થશે, પરંતુ રાજકીય સત્તાનું વિભાજન અનિવાર્ય છે. છેવટે, વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કાકાને હરાવનાર ભત્રીજાનો પરિવાર રાજકીય સત્તાનો હિસ્સો કેમ નહીં ઇચ્છે? ભાજપને સ્વાભાવિક રીતે અજિતની પત્ની સુનેત્રા અથવા તેમના બે પુત્રો, પાર્થ અને જયમાંથી એકને નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં કોઈ વ્યૂહાત્મક સમસ્યા નહીં હોય. પરંતુ પ્રભાવશાળી નેતૃત્વ વિના તે વ્યવસ્થા કેટલો સમય ચાલશે? અલબત્ત, પ્રફુલ્લ પટેલ અને સુનીલ તટકરે જેવા નેતાઓ છે, પરંતુ જ્યારે ૨૦૨૯ માં લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાશે, ત્યારે એનસીપીના અજિત જૂથને ચૂંટણી જીતનાર ચહેરાની જરૂર પડશે. આવી સ્થિતિમાં, શરદ પવારે, તેમના જીવનના સંધ્યાકાળમાં, તેમના પરિવારની સત્તા મહત્વાકાંક્ષાઓ વચ્ચે તાર્કિક સંતુલન બનાવવું પડશે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ એક સંયુક્ત એનસીપીનું નેતૃત્વ હશે. માર્ગદર્શકની ભૂમિકા પોતે સ્વીકારીને, શરદ પવાર દિલ્હીનું રાજકારણ તેમની પુત્રી અને મહારાષ્ટ્રના અજિતના પરિવારના રાજકીય ઉત્તરાધિકારીને સોંપીને એકતા માટે એક સૂત્ર શોધી શકે છે.
