ચાલાક ગઝનવીની પ્રખ્યાત ગઝલનું શીર્ષક છે- ગો જારા સી બાત પર બર્સોં કે યારાને ગયે. તાજેતરમાં પુતિન અને ટ્રમ્પ વચ્ચે પણ કંઈક આવું જ બન્યું છે. હા, આ એકમાત્ર વાત નથી. ૨૦૧૩ની મિસ યુનિવર્સ સૌંદર્ય સ્પર્ધા માટે મોસ્કો ગયેલા ટ્રમ્પ રશિયન અબજોપતિઓ અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિનની આતિથ્યથી અભિભૂત થઈ ગયા હતા અને કહ્યું હતું કે તેઓ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામા કરતાં વધુ પ્રભાવશાળી બની ગયા છે. પુતિનનો તેમના પર એટલો ઊંડો પ્રભાવ હતો કે રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી, ૨૦૧૮ હેલસિંકી સમિટમાં, તેમણે પુતિનનો પક્ષ તેમની ગુપ્તચર તંત્ર સામે લીધો અને રશિયાએ યુએસ ચૂંટણીઓમાં છેડછાડ કરી છે તે સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો.
પુતિન સાથેના પોતાના ખાસ સંબંધોને દફનાવીને, તેમણે કહ્યું કે તેઓ રાષ્ટ્રપતિ બન્યાના ૨૪ કલાકની અંદર યુદ્ધવિરામ કરાવશે. જ્યારે તેમ ન થયું, ત્યારે તેમણે રશિયા પરના પ્રતિબંધો હટાવવા અને ક્રિમીઆને રશિયાના ભાગ તરીકે માન્યતા આપવા જેવા પ્રોત્સાહનો આપીને પુતિનને મનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે યુદ્ધ માટે ઝેલેન્સકીને દોષી ઠેરવ્યા, તેમને સરમુખત્યાર કહ્યા અને વ્હાઇટ હાઉસમાં મીડિયાની સામે તેમની સાથે દુર્વ્યવહાર કર્યો. તેમણે યુક્રેનની લશ્કરી અને આર્થિક સહાય બંધ કરી દીધી અને બિનશરતી વાટાઘાટો માટે સંમત થયા.
ટ્રમ્પે યુદ્ધવિરામ માટે પુતિન સાથે છ ફોન વાતચીત કરી, પરંતુ પુતિન માત્ર વિલંબ કરતા રહ્યા નહીં, પરંતુ દરેક વાતચીત પછી મોટા હુમલાઓ પણ કરતા રહ્યા. આ મહિનાની વાતચીત પછી, ટ્રમ્પ પુતિનથી મોહભંગ થઈ ગયા અને કહેવા લાગ્યા કે તેઓ તેમનાથી નાખુશ છે. બીબીસીને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં, ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ પુતિનથી નિરાશ છે, પરંતુ નિરાશાજનક નથી.
તેમણે નાટો દ્વારા યુક્રેનને આધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ અને મિસાઇલો પૂરી પાડવાનું શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી અને પુતિનને ચેતવણી આપી કે જો તેઓ ૫૦ દિવસમાં યુદ્ધવિરામ માટે સંમત નહીં થાય, તો રશિયન માલ ખરીદનારા દેશો પર ૧૦૦ ટકા ટેરિફ જેવા કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવશે. નાટોના સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટ્ટાએ ચીન, ભારત અને બ્રાઝિલને સીધા કહ્યું કે કાં તો ત્રણેય મળીને પુતિનને યુદ્ધવિરામ માટે રાજી કરવા જોઈએ, અથવા અમેરિકન પ્રતિબંધો માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. યુરોપિયન યુનિયને રશિયા પર નવા પ્રતિબંધો લાદ્યા છે અને યુએસ સેનેટ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર ૫૦૦ ટકા સુધીના ટેરિફ લાદવાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરી રહી છે.
રશિયા દરરોજ લગભગ ૭૦ લાખ બેરલ તેલની નિકાસ કરે છે, જેમાંથી ૪૭ ટકા ચીન અને ૩૮ ટકા ભારત ખરીદે છે. રશિયા હાલમાં વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક દેશ છે. તેના તેલનું વેચાણ બંધ કરવાથી વિશ્વમાં તેલના ભાવમાં ભારે વધારો થઈ શકે છે, જેની અસર ફક્ત ચીન અને ભારત પર જ નહીં, પરંતુ યુરોપ અને અમેરિકા પણ તેનાથી બાકાત રહેશે નહીં, કારણ કે તેલના ભાવમાં વધારાથી ફુગાવો વધશે અને વિશ્વ અર્થતંત્ર સંકટમાં સરી પડશે.
રશિયાને આનાથી ત્યારે જ નુકસાન થશે જ્યારે ચીન, ભારત અને બ્રાઝિલ તેલ ખરીદવાનું બંધ કરશે. જોકે, તેલના ભાવમાં વધારાથી રશિયાને તાત્કાલિક ફાયદો થવા લાગ્યો છે. ગમે તે હોય, પુતિનને લાગે છે કે ટ્રમ્પની ધમકી બકવાસ સિવાય કંઈ નથી. તેથી જ પુતિને યુક્રેન પર ૭૦૦ ડ્રોન અને એક ડઝન મિસાઇલોથી મોટો હુમલો કર્યો. યુએસ ચેતવણીના જવાબમાં, રશિયન વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઝાખારોવાએ એમ પણ કહ્યું કે અમે અલ્ટીમેટમ, બ્લેકમેલ અને ધમકીઓ સ્વીકારતા નથી. અમે અમારી સુરક્ષા અને હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે દરેક જરૂરી પગલાં લઈશું. રશિયન શેરબજારમાં પણ ગભરાટને બદલે વૃદ્ધિ જોવા મળી.ટ્રમ્પનો પુતિન પ્રત્યેનો મોહભંગ સમજી શકાય તેવો છે, પરંતુ ફરીથી આર્થિક પ્રતિબંધોના હથિયારનો ઉપયોગ કરવાનો હેતુ શું હોઈ શકે છે, જેનાથી બિડેન કંઈ હાંસલ કરી શક્યા નહીં? પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર યુવાલ નોહ હરારીના મતે, ટ્રમ્પ કિલ્લેબંધી માનસિકતા સાથે કામ કરે છે. તેમની નીતિઓમાં કંઈક નક્કર પ્રાપ્ત કરવાનો સ્વાર્થી હેતુ છે.
